{"id":18077,"date":"2024-12-27T12:20:32","date_gmt":"2024-12-27T12:20:32","guid":{"rendered":"https:\/\/research.ddev.site\/?p=17366"},"modified":"2026-08-27T13:49:07","modified_gmt":"2026-08-27T13:49:07","slug":"bir-medeniyet-dusunuru-sezai-karakocun-dirilis-dusuncesinde-medeniyet","status":"publish","type":"makale","link":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/makaleler\/bir-medeniyet-dusunuru-sezai-karakocun-dirilis-dusuncesinde-medeniyet\/","title":{"rendered":"Bir Medeniyet D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc Sezai Karako\u00e7&#8217;un Dirili\u015f D\u00fc\u015f\u00fcncesinde Medeniyet"},"content":{"rendered":"<p>Sezai Karako\u00e7 (1933-2021), T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6nemli d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve edebiyat\u00e7\u0131lar\u0131ndand\u0131r. Karako\u00e7, edebiyat ve d\u00fc\u015f\u00fcnce alanlar\u0131nda iddial\u0131 ve \u00f6zg\u00fcn yakla\u015f\u0131mlar\u0131n sahibidir. Dirili\u015f fikriyle dikkatleri \u00e7eken bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr olarak Karako\u00e7, dirili\u015f kavram\u0131na ve dirili\u015fin arka plan\u0131nda yer alan de\u011fi\u015fim olgusuna medeniyet eksenli bak\u0131\u015f\u0131yla da kendine has bir yakla\u015f\u0131m ortaya koyar. Bu anlamda Sezai Karako\u00e7 dirili\u015f d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc olarak vas\u0131fland\u0131r\u0131labilece\u011fi gibi medeniyet d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc olarak da vas\u0131fland\u0131r\u0131labilir. Hatta bu iki vasf\u0131ndan ve dirili\u015fi medeniyet ekseninde anlamas\u0131ndan hareketle Karako\u00e7\u2019a dirili\u015f medeniyeti d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc veya medeniyet dirili\u015fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc demek de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Nitekim bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n odakland\u0131\u011f\u0131 konu, b\u00f6yle bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr olarak Karako\u00e7\u2019un dirili\u015f d\u00fc\u015f\u00fcncesinde medeniyet kavram\u0131 ve olgusunun yeri olarak \u00f6zetlenebilir.<\/p>\n<p>\u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcnce ve ilim tarihinde \u00e7ok gerilere uzanan medeniyet kavram\u0131 ve bak\u0131\u015f\u0131, Bat\u0131\u2019da uygarl\u0131k anlam\u0131nda 18. y\u00fczy\u0131lda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n medeniyet y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc \u00e7ok uzun bir tarihi s\u00fcreci i\u00e7erir. Bu tarihi s\u00fcre\u00e7 M\u00fcsl\u00fcmanlara bireysel ve toplumsal anlamda ciddi birikimler, g\u00fc\u00e7l\u00fc bak\u0131\u015f ve duru\u015flar kazand\u0131r\u0131r. Karako\u00e7 muhtemelen bu durumdan hareketle olay ve olgulara, bilhassa dirili\u015fe medeniyet ekseninde yakla\u015f\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n amac\u0131 Karako\u00e7\u2019un dirili\u015f d\u00fc\u015f\u00fcncesinin do\u011fru anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in medeniyet boyutuna atfetti\u011fi \u00f6nemin kavranmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede Karako\u00e7\u2019un dirili\u015f ve medeniyet yakla\u015f\u0131m\u0131na dair bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n geli\u015fimine katk\u0131 sunmak hedeflenmektedir.<\/p>\n<p>Sezai Karako\u00e7\u2019un dirili\u015f d\u00fc\u015f\u00fcncesinde sahip oldu\u011fu medeniyet perspektifini ele alan bu \u00e7al\u0131\u015fmada metodolojik olarak birincil kaynaklara ba\u015fvurularak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn dirili\u015f d\u00fc\u015f\u00fcncesinin temeline medeniyeti nas\u0131l yerle\u015ftirdi\u011fi sosyolojik a\u00e7\u0131dan anla\u015f\u0131lmaya ve anlamland\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmada Karako\u00e7\u2019un dirili\u015f d\u00fc\u015f\u00fcncesinde medeniyetin yerine odaklan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda \u00f6ncelikle Karako\u00e7\u2019un ara\u015ft\u0131rma konusuyla do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131 eserleri okunup incelenmi\u015f ve elde edilen veriler d\u00fczenlenip tahlil edilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca belirtilen konunun anla\u015f\u0131lmas\u0131na katk\u0131 sunacak di\u011fer ilgili belgelere de ba\u015fvurulmu\u015f ve onlardan ara\u015ft\u0131rmaya katk\u0131 sunacak \u015fekilde yararlan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Giri\u015fte ara\u015ft\u0131rma konusuyla do\u011frudan ilgili literat\u00fcr kapsam\u0131nda baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalardan bahsetmek, Karako\u00e7\u2019un dirili\u015f d\u00fc\u015f\u00fcncesinde medeniyet perspektifinin daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131na, bu konunun \u00f6neminin g\u00f6r\u00fclmesine ve de mevcut \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn fark edilmesine katk\u0131da bulunabilir. Bu ba\u011flamda \u00f6ncelikle lisans\u00fcst\u00fc tezlere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, farkl\u0131 alan ve konularda yap\u0131lan elli k\u00fcsur tez aras\u0131nda \u201cSezai Karako\u00e7\u2019un Dirili\u015f D\u00fc\u015f\u00fcncesinde Medeniyet Anlay\u0131\u015f\u0131\u201d (Bilge 1996), \u201cSezai Karako\u00e7 ve Dirili\u015f D\u00fc\u015f\u00fcncesi\u201d (Analay 2009), \u201cSezai Karako\u00e7\u2019un Din ve Toplum Anlay\u0131\u015f\u0131\u201d (\u00d6ztemiz 2019), \u201cSezai Karako\u00e7\u2019ta Dirili\u015f D\u00fc\u015f\u00fcncesi ve Din\u201d (\u00c7elebio\u011flu 2020), \u201cSezai Karako\u00e7 D\u00fc\u015f\u00fcncesinde \u0130nanc\u0131n Bireysel ve Toplumsal Yans\u0131malar\u0131\u201d (T\u00fcrky\u0131lmaz 2021) ve \u201cSezai Karako\u00e7\u2019un Dirili\u015f Fikri ve Medeniyet Anlay\u0131\u015f\u0131\u201d (Servi 2021) ba\u015fl\u0131kl\u0131 tezler \u00f6rnek olarak zikredilebilir. Bunlar\u0131n i\u00e7inde \u201cSezai Karako\u00e7\u2019ta Dirili\u015f D\u00fc\u015f\u00fcncesi ve Din\u201d tezi ile \u201cSezai Karako\u00e7\u2019un Dirili\u015f Fikri ve Medeniyet Anlay\u0131\u015f\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 tez din sosyolojisi alan\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Doktora tezleri \u00e7er\u00e7evesinde ise \u201cKarako\u00e7 (Hayat-Sanat-Tenbih)\u201d (Karata\u015f 1994), \u201cSezai Karako\u00e7\u2019un D\u00fc\u015f\u00fcnce ve Sanat\u0131nda Temel Kavramlar\u201d (Ba\u015f 2005), \u201cMehmed \u00c2kif Ersoy, Necip Faz\u0131l K\u0131sak\u00fcrek ve Sezai Karako\u00e7\u2019un Eserlerinde Co\u011frafya, Tarih, Medeniyet D\u00fc\u015f\u00fcncesi\u201d (M. Ko\u00e7ak 2016), \u201cSezai Karako\u00e7\u2019un Varolu\u015f\u00e7u D\u00fc\u015f\u00fcncesinde \u0130nsan Sorunu\u201d (Yavuz 2017), \u201cSezai Karako\u00e7\u2019un \u015eiirlerinde Gelene\u011fin Tezah\u00fcr Odaklar\u0131 Olarak \u0130nsan, Zaman ve Mek\u00e2n\u201d (Enser 2018), \u201cT\u00fcrkiye\u2019de \u0130slamc\u0131l\u0131k D\u00fc\u015f\u00fcncesinin Postkolonyal Teori \u00c7er\u00e7evesinde \u0130ncelenmesi: Nurettin Top\u00e7u ve Sezai Karako\u00e7\u2019un Dergi Yaz\u0131lar\u0131 \u00d6rne\u011fi\u201d (\u015eahin 2021) ve \u201cSezai Karako\u00e7\u2019un Siyasi D\u00fc\u015f\u00fcncesi\u201d (Durmaz 2022) ba\u015fl\u0131klar\u0131na sahip ara\u015ft\u0131rma konusuyla do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131 hususlar\u0131 i\u00e7eren tezler mevcuttur. Bu doktora tezleri aras\u0131nda sosyoloji alan\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015f bir tez mevcut de\u011fildir.<\/p>\n<p>Lisans\u00fcst\u00fc tezlerin d\u0131\u015f\u0131nda Karako\u00e7\u2019ta dirili\u015f ve medeniyet \u00fczerine yap\u0131lm\u0131\u015f bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u201cSezai Karako\u00e7: Bir Medeniyet Tasar\u0131mc\u0131s\u0131\u201d (Karata\u015f 2005), <em>Dirili\u015f Ta\u015flar\u0131: Sezai Karako\u00e7\u2019un D\u00fc\u015f\u00fcnce ve Sanat\u0131nda Temel Kavramlar, Medeniyet ve Dirili\u015f<\/em> (Ba\u015f 2008), \u201cYitik Cennet: Risalet Penceresinden Bir Medeniyet Tasavvuru (Yeni Bir F\u00fcsus Denemesi)\u201d (\u00c7i\u00e7ek 2015), \u201cSezai Karako\u00e7\u2019un Medeniyet Tezi\u201d (Bergen 2015), \u201cDirili\u015f D\u00fc\u015f\u00fcncesinde Metafizik Kavram\u0131\u201d (Ba\u015f 2015b), \u201cSezai Karako\u00e7\u2019un Toplumsal De\u011fi\u015fim Yakla\u015f\u0131m\u0131 &#8211; Bir Ba\u015flang\u0131\u00e7 Denemesi\u201d (Okumu\u015f 2015), \u201cSezai Karako\u00e7\u2019un Medeniyet G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u00dczerine Bir De\u011ferlendirme\u201d (Karadeniz 2022) ve \u201cSezai Karako\u00e7\u2019un Fikr\u00ee Yaz\u0131lar\u0131nda Do\u011fu ve Bat\u0131 Medeniyeti Tasavvuru\u201d (Ko\u00e7ak 2016) gibi baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalardan bahsedilebilir.<\/p>\n<p>Bu \u00e7al\u0131\u015fma, Karako\u00e7\u2019un dirili\u015f ve medeniyet yakla\u015f\u0131m\u0131 hakk\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015f burada zikredilen ve zikredilemeyen \u00e7al\u0131\u015fmalara bir katk\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Bu katk\u0131, Karako\u00e7\u2019un daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in de bilimsel a\u00e7\u0131dan fayda sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n<h3><\/h3>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Makalenin tamam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in buraya\u00a0<a href=\"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/wp-content\/uploads\/sites\/7\/2024\/12\/BIR-MEDENIYET-DUSUNURU-SEZAI-KARAKOC.pdf\">t\u0131klay\u0131n\u0131z<\/a><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 12pt;\">Eri\u015fim adresi: https:\/\/dergipark.org.tr\/tr\/pub\/muhafazakar\/issue\/81566\/1408515<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sezai Karako\u00e7 (1933-2021), T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6nemli d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve edebiyat\u00e7\u0131lar\u0131ndand\u0131r. Karako\u00e7, edebiyat ve d\u00fc\u015f\u00fcnce alanlar\u0131nda iddial\u0131 ve \u00f6zg\u00fcn yakla\u015f\u0131mlar\u0131n sahibidir. Dirili\u015f fikriyle dikkatleri \u00e7eken bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u2026<\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"template":"","class_list":["post-18077","makale","type-makale","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/makale\/18077","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/makale"}],"about":[{"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/types\/makale"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18077"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}