{"id":18078,"date":"2024-12-30T09:00:47","date_gmt":"2024-12-30T09:00:47","guid":{"rendered":"https:\/\/research.ddev.site\/?p=17379"},"modified":"2026-08-27T13:33:31","modified_gmt":"2026-08-27T13:33:31","slug":"medeniyet-kavramini-aciklamak-icin-bir-yaklasim","status":"publish","type":"makale","link":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/makaleler\/medeniyet-kavramini-aciklamak-icin-bir-yaklasim\/","title":{"rendered":"&#8216;Medeniyet&#8217; Kavram\u0131n\u0131 A\u00e7\u0131klamak \u0130\u00e7in Bir Yakla\u015f\u0131m"},"content":{"rendered":"<p>Medeniyetin \u015fehirleri, evleri, e\u015fyalar\u0131, hayat tarz\u0131 vard\u0131r. Medeniyet, fiziksel \u00e7evreyi, toplumu ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc kapsayan kaplam\u0131 en geni\u015f kavramd\u0131r, kapsamad\u0131\u011f\u0131 alan yoktur. Medeniyetin \u00f6z\u00fcnde o medeniyetin k\u00fclt\u00fcr\u00fc vard\u0131r. Bir hal\u0131n\u0131n modeli, deseni k\u00fclt\u00fcrd\u00fcr. Hal\u0131n\u0131n kendisi medeniyettir (medeniyet \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr). Cevherdir. Her medeniyetin e\u015fyaya farkl\u0131 bir bak\u0131\u015f\u0131 vard\u0131r. O bak\u0131\u015f k\u00fclt\u00fcrd\u00fcr. \u00d6rne\u011fin, bizim medeniyetimizde, s\u00fcs e\u015fyas\u0131 de\u011fil, s\u00fcsl\u00fc e\u015fya vard\u0131r. Medeniyet, d\u0131\u015f d\u00fcnyay\u0131 ve dilde varolan alan\u0131n\u0131 yani k\u00fclt\u00fcr\u00fc kapsar. E\u011fer medeniyet (\u00fcr\u00fcn\u00fc), dilde varolan ise, \u00f6rne\u011fin \u015fiir ise, bu takdirde formu da \u00f6rt\u00fcl\u00fc bilgi (implicit knowledge) anlam\u0131nda dilde varoland\u0131r. \u015eiir, fiziksel nesne olarak de\u011fil kendi ba\u015f\u0131na dilde varolan olarak vard\u0131r. \u015eiir de bir varolan olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla faili \u015fair, malzemesi s\u00f6zc\u00fckler, formu vezin (hece, aruz, serbest \u015fiir gibi) amac\u0131 \u015fairin ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Etik, ahlak felsefesidir. Dilde varolan alan\u0131ndad\u0131r, k\u00fclt\u00fcre aittir. Etik g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, davran\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde, ahlak ad\u0131 verilir. Doktorun ahlak\u0131, t\u0131bb\u0131n eti\u011fi, bilimin eti\u011fi bilim adam\u0131n\u0131n ahlak\u0131 vard\u0131r. Medeniyet k\u00fclt\u00fcr\u00fc de i\u00e7erdi\u011finden etik ayn\u0131 zamanda medeniyete de aittir. Ahlak eti\u011fin g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe \u00e7\u0131km\u0131\u015f, davran\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f hali olarak medeniyettir. \u00d6rne\u011fin, k\u00fclt\u00fcrl\u00fc adam denildi\u011finde, ki\u015finin bilgisine, medeni adam denildi\u011finde ki\u015finin davran\u0131\u015f\u0131na i\u015faret edilmi\u015f olur. Aristoteles\u2019in varolan\u0131n d\u00f6rt nedeni g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda medeniyetin uluslararas\u0131, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn milli olmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Her k\u00fclt\u00fcr\u00fcn bir medeniyeti, o medeniyeti in\u015fa eden bir fail yani millet vard\u0131r. Bir medeniyet onu var eden millete ve k\u00fclt\u00fcre aittir. Bir milletin k\u00fclt\u00fcr\u00fc kendisinin, medeniyeti ba\u015fka bir milletin olamaz.<\/p>\n<p>Sezai Karako\u00e7\u2019un bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr olarak ortaya koydu\u011fu, Dirili\u015f ak\u0131m\u0131n\u0131n oda\u011f\u0131nda medeniyet bulunmaktad\u0131r. Bu medeniyet, yaz\u0131lar\u0131nda; hakikat medeniyeti, vahdaniyet medeniyeti veya g\u00f6k medeniyeti ad\u0131yla da an\u0131lan \u0130slam Medeniyeti\u2019dir. Dirili\u015f ekol\u00fcn\u00fce g\u00f6re, toplumumuzun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 problem Medeniyetimizin krizi; \u00e7\u00f6z\u00fcm, Medeniyetimizin dirili\u015fidir. Sezai Karako\u00e7\u2019un medeniyet tan\u0131m\u0131, b\u00fct\u00fcnc\u00fcl, tutarl\u0131, a\u00e7\u0131k ve se\u00e7ik olan yeg\u00e2ne tan\u0131md\u0131r. Karako\u00e7\u2019un anlat\u0131m\u0131nda, medeniyeti meydana getiren d\u00f6rt neden ve bu nedenlerin kendi aralar\u0131ndaki ili\u015fkiler burada verilen form\u00fcldeki gibidir. \u0130slam medeniyetini meydana getiren d\u00f6rt neden: \u0130slam milleti, \u0130slam k\u00fclt\u00fcr\u00fc, \u0130slam inanc\u0131n\u0131n amac\u0131, s\u00f6z konusu edilen medeniyet \u00fcr\u00fcn\u00fcn maddesidir. Dolay\u0131s\u0131yla, Sezai Karako\u00e7\u2019un medeniyete y\u00fckledi\u011fi anlam ile yukar\u0131da ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz medeniyet kavram\u0131 birbiri ile \u00e7ak\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler, sezgileri ve yarat\u0131c\u0131 (ibda) yetenekleri ile olaylar\u0131 a\u00e7\u0131klayabilirler. Onlar\u0131n, akademisyenler gibi k\u0131sa ad\u0131mlarla ilerleyen y\u00f6nteme ihtiya\u00e7lar\u0131 olmayabilir. Adeta bir r\u00f6ntgen gibi varl\u0131\u011f\u0131n mahiyetine sezgileriyle n\u00fcfuz edebilirler. S\u0131\u00e7rayarak ilerleyebilirler. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler, filozoflar, \u015fairler ve sanat\u00e7\u0131lar yarat\u0131c\u0131 yetenekleri ile vard\u0131klar\u0131 derinliklerde ayn\u0131 yarg\u0131da bulu\u015fabilirler. Burada ortaya konulan yakla\u015f\u0131m (form\u00fcl), medeniyet tan\u0131m\u0131ndaki bir\u00e7ok hatay\u0131 bertaraf edebilir. \u00d6rne\u011fin, Ziya G\u00f6kalp\u2019in, \u201cT\u00fcrk Milletindenim, Garp Medeniyetindenim ve \u0130slam \u00fcmmetindenim\u201d ifadesini analiz edelim. G\u00f6kalp, milleti \u0131rk esas\u0131na dayanarak tan\u0131mlamaktad\u0131r. Bu topraklar\u0131n kimli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u0131rka dayal\u0131 millet tan\u0131m\u0131 (tarihsel) ger\u00e7eklikle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 gibi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm de\u011fil, sadece sorun \u00fcretir. Garp medeniyetindenim ifadesi de<br \/>\nhatal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc garp medeniyetinin faili Avrupa\u2019d\u0131r. T\u00fcrk milletinin mensubunun garp medeniyetinin sahibi\/faili olmas\u0131 hatal\u0131 bir ifadedir. Bizim medeniyetimiz \u0130slam Medeniyeti\u2019dir. \u00dcmmet tan\u0131m\u0131, dini referans alarak de\u011fil peygambere izafeten yap\u0131l\u0131r. Hz, Musa\u2019n\u0131n, Hz. \u0130sa\u2019n\u0131n \u00fcmmeti gibi. Hz. Muhammed\u2019in \u00fcmmetindenim denilmesi gerekirdi. O halde G\u00f6kalp\u2019\u0131nifadesi \u015f\u00f6yle d\u00fczeltebilir. \u0130slam Milletindenim, \u0130slam Medeniyetindenim ve Hz. Muhammed\u2019in \u00fcmmetindenim.<\/p>\n<p>Karako\u00e7\u2019un yakla\u015f\u0131m\u0131na g\u00f6re, ilk insan ve ilk Peygamber Hz. Adem\u2019dir. Hz. Adem\u2019den beri b\u00fct\u00fcn peygamberlerin \u00fcmmeti hakikat medeniyetinin faili olan millettir. Bu medeniyetin dolunay hali \u0130slam Medeniyeti\u2019dir. Sezai Karako\u00e7\u2019un tezine g\u00f6re, Yunan Medeniyeti, Roma Medeniyeti, M\u0131s\u0131r Medeniyeti, \u00c7in Medeniyeti olarak bildi\u011fimiz medeniyetler, hakikat medeniyetinin zamanla bozulmu\u015f hallerine ait bilgilerimizdir.<\/p>\n<p>\u0130slam Peygamberinin \u201cHikmet m\u00fc\u2019minin yitik mal\u0131d\u0131r nerede bulursa almal\u0131d\u0131r\u201d buyru\u011funun, kimi sapm\u0131\u015f medeniyetlerin i\u00e7inde, hakikat medeniyetinden arta kalan hakikat k\u0131r\u0131nt\u0131lar\u0131na i\u015faret etti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. \u0130slam Milleti\u2019nin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 topraklar \u0130slam \u00fclkesidir. Yery\u00fcz\u00fcndeki b\u00fct\u00fcn M\u00fcsl\u00fcmanlar \u0130slam Milleti\u2019nin \u00fcyeleridir.<\/p>\n<p>Sezai Karako\u00e7\u2019un ortaya koydu\u011fu medeniyet kavram\u0131yla burada anlat\u0131lan yakla\u015f\u0131m \u00f6rt\u00fc\u015fmektedir. Ve bu a\u00e7\u0131klama tarz\u0131 b\u00fct\u00fcn medeniyetler i\u00e7in kullan\u0131labilir genel bir \u00e7er\u00e7evedir\/kal\u0131pt\u0131r. Her medeniyeti meydana getiren nedenler form\u00fclde yerine yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda o medeniyet a\u00e7\u0131klanabilir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Makalenin tamam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in buraya\u00a0<a href=\"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/wp-content\/uploads\/sites\/7\/2024\/12\/MEDENIYET-KAVRAMINI-ACIKLAMAK-ICIN-BIR-YAKLASIM.pdf\">t\u0131klay\u0131n\u0131z<\/a><\/p>\n<p>Eri\u015fim adresi: https:\/\/dergipark.org.tr\/tr\/pub\/felsefedunyasi\/issue\/58346\/845637<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Medeniyetin \u015fehirleri, evleri, e\u015fyalar\u0131, hayat tarz\u0131 vard\u0131r. Medeniyet, fiziksel \u00e7evreyi, toplumu ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc kapsayan kaplam\u0131 en geni\u015f kavramd\u0131r, kapsamad\u0131\u011f\u0131 alan yoktur. Medeniyetin \u00f6z\u00fcnde o\u2026<\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"template":"","class_list":["post-18078","makale","type-makale","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/makale\/18078","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/makale"}],"about":[{"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/types\/makale"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18078"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}