Bir m\u00fctefekkirin, do\u011fa, k\u00fclt\u00fcr ve medeniyet yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131, bunu besleyen k\u00fclt\u00fcrel seyyahl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve k\u00fclt\u00fcrel ortam\u0131 ile ili\u015fkisini g\u00f6rd\u00fckten sonra, k\u00fclt\u00fcrel farkl\u0131l\u0131klardan medeniyetlerin nas\u0131l geli\u015fip farkl\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, burada do\u011fal \u00e7evrenin, \u00fcretim kaynak ve ko\u015fullar\u0131n\u0131n etkisi olmakla beraber, yak\u0131n yerlerde bulunan toplumlar aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131n be\u015feri unsurlardan, tarihsel geli\u015fmelerden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 Dural\u0131 \u00f6zelinde g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. O, \u00f6zelden genele k\u00fc\u00e7\u00fck bir co\u011frafyadan, daha sonra d\u00fcnya co\u011frafyas\u0131 ve medeniyetlere bak\u0131\u015f\u0131n nas\u0131l geli\u015fti\u011fi, bunun dayanaklar\u0131n\u0131n neler oldu\u011funu g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015farak \u00f6nemli bir hayati s\u00fcre\u00e7 ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Sadece akademik kayg\u0131lar ile yola \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f, insan\u0131 anlamaya ve bug\u00fcnk\u00fc insan\u0131n sorunlar\u0131n\u0131 da belirlemeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f ve kendi bak\u0131\u015f\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde hem sorunlar\u0131 hem de \u00e7\u00f6z\u00fcmleri felsefi olarak temellendirme giri\u015fiminde bulunmu\u015ftur. Do\u011fu\u015ftan sahip oldu\u011fu merak duygusu, onu bir k\u00e2\u015fif \u00f6zelli\u011fiyle, kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fc ba\u015fta olmak \u00fczere di\u011fer k\u00fclt\u00fcrleri tan\u0131maya itmi\u015f ve ya\u015fam\u0131nda seyyahl\u0131k y\u00f6n\u00fc devam ederken, bu k\u00fclt\u00fcrel seyyahl\u0131ktan edindi\u011fi tecr\u00fcbe ile medeniyetlerle ilgili felsefi g\u00f6r\u00fc\u015flerini geli\u015ftirip g\u00fcn\u00fcm\u00fcz medeniyetlerini ve insan\u0131n\u0131 anlama s\u00fcrecinde edindi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcnceleri felsefi olarak temellendirmi\u015ftir.<\/p>\n
Yazd\u0131\u011f\u0131 eserler ve verdi\u011fi seminerlerde, insan\u0131n hem biyolojik varl\u0131k k\u0131sm\u0131n\u0131 hem de k\u00fclt\u00fcrel de\u011fi\u015fiminin izlerini d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyas\u0131nda s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Zamanla beraber do\u011fan\u0131n, \u00f6z\u00fcnden uzakla\u015fan ve daha mekanik, teknik yakla\u015f\u0131mla ele al\u0131nan insan\u0131n sahip oldu\u011fu de\u011ferlerin de nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fini eserlerinde g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermi\u015ftir.<\/p>\n
Dural\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, Descartes sonras\u0131 kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan felsefe ve yeni mekanik evren sisteminin do\u011furdu\u011fu varl\u0131k, talimatlar do\u011frultusunda adeta bir makine gibi duygusuz ve d\u00fc\u015f\u00fcncesiz i\u015f g\u00f6rece\u011fi i\u00e7in m\u00e2nadan kopmu\u015f olacakt\u0131r ki zaten bu insan\u0131n do\u011fal d\u00fcnya ile ili\u015fkisi kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Do\u011fa ancak m\u00e2nalar \u00e2leminde anlaml\u0131d\u0131r, oysa art\u0131k var olan yabanc\u0131la\u015fman\u0131n d\u00fcnyas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Dolay\u0131s\u0131yla d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, burada, do\u011fay\u0131 koruma amac\u0131n\u0131n da oyun gibi geldi\u011fi (Dural\u0131, 2011, s. 61) g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc do\u011fa, bahsolunan m\u00e2na \u00e2leminde kendinde de\u011fer ta\u015f\u0131rken art\u0131k sadece ara\u00e7 olarak anlam kazanmaktad\u0131r. O da insan\u0131n pratiklerine y\u00f6nelik olarak kullan\u0131lan bir ara\u00e7 olarak kabul edilmektedir.<\/p>\n
Peki b\u00f6yle bir d\u00f6nemde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir d\u00fcnya m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr? Dural\u0131, bu konuda karamsar olmas\u0131n\u0131, ilkasl\u0131 ormanlar\u0131n y\u0131k\u0131l\u0131p yerine ormanla\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6rnek vererek a\u00e7\u0131klar. Bunun, ilkindeki varl\u0131k \u00e7e\u015fitlili\u011fini bar\u0131nd\u0131rmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemekte ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fin ancak insan\u0131n d\u00fcnyay\u0131 terk etmesiyle m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fini belirtmektedir (Dural\u0131, 2011b, s. 63).<\/p>\n
Yo\u011fun bir n\u00fcfus ve a\u015f\u0131r\u0131 t\u00fcketim haliyle s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir ya\u015fama imk\u00e2n tan\u0131mamakta, aksine var olan kaynaklar\u0131n s\u00fcrekli azalmas\u0131na sebep olmaktad\u0131r. \u00dcstelik teknolojik ve pratik de\u011ferlerin \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, kullan\u0131m de\u011ferinin \u00f6z de\u011ferin yerine ge\u00e7ti\u011fi bir anlay\u0131\u015fta s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir ya\u015fam olmas\u0131na imk\u00e2n yoktur.<\/p>\n
Teoman Dural\u0131, insan-do\u011fa ili\u015fkisinde yurt kavram\u0131n\u0131n da d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler ki bu, en \u00f6nemli inan\u00e7 kaynaklar\u0131ndan biri olan aitlik duygusudur. \u0130nsan, neye ve nereye ait oldu\u011funu bilmek isterken, k\u00fcreselle\u015fen bir d\u00fcnyada art\u0131k ait olunan yerin, yurdun \u00f6nemi kalmam\u0131\u015ft\u0131r (Dural\u0131, 2011b, s. 68). B\u00f6ylece bireyin kendine, toplumuna ve var oldu\u011fu yere kendini ait hissetmesi giderek zorla\u015f\u0131rken, \u00e7o\u011fu insan bunu sorun olarak bile g\u00f6rmemektedir.<\/p>\n
Oysa kimli\u011fimizi olu\u015fturan, ait hissetti\u011fimiz ana yurdumuz, k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerimiz ve yeti\u015fti\u011fimiz ortam, bizi biz yapan ve di\u011ferlerinden ay\u0131ran unsurlar olarak ba\u015fat \u00f6\u011felerdir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz insan\u0131, buna ihtiya\u00e7 duymad\u0131\u011f\u0131 noktada k\u00fcresel olanda kendini kaybetme ve tek bi\u00e7imli k\u00fclt\u00fcr\u00fcn etkisi alt\u0131na girme mecburiyetinde kalmaktad\u0131r. Maalesef bir k\u0131s\u0131m insan, bunu \u00e7o\u011fu zaman fark\u0131nda olmadan g\u00f6n\u00fcll\u00fc bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirmektedir.<\/p>\n
D\u00fcnya, art\u0131k farkl\u0131 \u00f6zelliklere sahip mek\u00e2nlar \u00e7oklu\u011fu de\u011fil; Roland Robertson\u2019un da belirtti\u011fi gibi tek bir mek\u00e2n olarak kabul edilir. Bu kabul, Bolay\u2019\u0131n i\u015faret etti\u011fi gibi vatan, millet fikrini, \u015fuuru, milli k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve ekonomik, siyasi, k\u00fclt\u00fcrel de\u011fi\u015fkenleri ortadan kald\u0131rmay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r (Bolay, 2006, s. 289).<\/p>\n
Dolay\u0131s\u0131yla do\u011fa, mek\u00e2n, \u00e7evre kavramlar\u0131 anlam de\u011fi\u015fikli\u011fine u\u011frad\u0131\u011f\u0131 gibi yerel k\u00fclt\u00fcrler de k\u00fcreselle\u015fme i\u00e7inde erimektedir. Dural\u0131, hem do\u011fa ile insan ili\u015fkisinin nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fini hem de sahip olunan k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerin kaybolmakta oldu\u011funu ve bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerin yeni bir insan anlay\u0131\u015f\u0131 do\u011furdu\u011funu vurgulamaktad\u0131r.<\/p>\n
Dural\u0131, ayr\u0131ca g\u00f6r\u00fc\u015flerinde yerel ve evrenseli ba\u011fda\u015ft\u0131rm\u0131\u015f (K\u0131l\u0131\u00e7, 2020, s. 60); sadece kendi sorunlar\u0131yla ilgilenmemi\u015f, genel olarak d\u00fcnyada sorun olan k\u00fcreselle\u015fmenin arkas\u0131ndaki medeniyetleri, bunlar\u0131n geli\u015fim ve de\u011fi\u015fimlerini de serimlemi\u015ftir. Bu, bir filozofun \u00f6dev edindi\u011fi meselelere nas\u0131l d\u00f6rt elle sar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve sorunlara felsefi temellendirmelerle yan\u0131tlar arad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n
Onun meselesi, yerel ve milli oldu\u011fu kadar evrensel olma \u00f6zelli\u011fine de sahiptir. Bu y\u00fczden, insan\u0131 ve anlam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klarken hem biyolojik yap\u0131s\u0131yla hem de manevi ve k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131s\u0131yla ilgilenmi\u015f; onu b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir bak\u0131\u015fla ve tarihsel bir varl\u0131k olmas\u0131yla ele alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bu y\u00fczden Dural\u0131\u2019n\u0131n felsefe-bilim, k\u00fclt\u00fcr ve medeniyet alanlar\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, bu alanlarla ilgili \u00f6nemli belirlenimleri vermesi ve insan\u0131n bug\u00fcn kendini nas\u0131l tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131, konumland\u0131rd\u0131\u011f\u0131, sorunlar\u0131n\u0131 nas\u0131l \u00e7\u00f6zd\u00fc\u011f\u00fcne y\u00f6nelik tespitleri sunmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan sadece bizler i\u00e7in de\u011fil, gelecek ku\u015faklar i\u00e7in de ufuk a\u00e7\u0131c\u0131 bir rehber vazifesi g\u00f6rmektedir.<\/p>\n
<\/p>\n