{"id":18087,"date":"2025-06-19T13:16:50","date_gmt":"2025-06-19T13:16:50","guid":{"rendered":"https:\/\/research.ddev.site\/?p=17661"},"modified":"2026-08-27T12:54:24","modified_gmt":"2026-08-27T12:54:24","slug":"sekuler-ahlak-baglaminda-din-ahlak-iliskisi","status":"publish","type":"makale","link":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/makaleler\/sekuler-ahlak-baglaminda-din-ahlak-iliskisi\/","title":{"rendered":"Sek\u00fcler Ahlak Ba\u011flam\u0131nda Din-Ahl\u00e2k \u0130li\u015fkisi"},"content":{"rendered":"<p>Sek\u00fcler ahlak ile dini ahlak\u0131n ayr\u0131ld\u0131klar\u0131 temel noktalar vard\u0131r. Sek\u00fcler ahlak \u00f6\u011fretisinin \u00f6ncelikli ideali d\u00fcnyevi kazan\u00e7t\u0131r, dayanak noktas\u0131 fiziktir, kuvvettir. Dini ahlak \u00f6\u011fretisinin \u00f6ncelikli ideali ise ruhi kazan\u00e7 ve Tanr\u0131\u2019y\u0131 memnun edip, insanl\u0131k olarak iki d\u00fcnya saadetine ula\u015fmakt\u0131r. Dayanak noktas\u0131 ise adalettir. Sorunlar adil \u00e7\u00f6z\u00fcm kayg\u0131s\u0131 ile \u00e7\u00f6z\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Sek\u00fcler ahlakta kullan\u0131lan y\u00f6ntem \u201cben\u201d merkezci olup, ba\u015far\u0131 i\u00e7in rekabet ve yar\u0131\u015fmac\u0131l\u0131k kutsalla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Sek\u00fcler ahlak \u00f6\u011fretisinin ya\u015fam prensibi m\u00fccadeledir. Ya\u015fam bir m\u00fccadele oldu\u011fundan dolay\u0131 bunun i\u00e7in de \u201cba\u015far\u0131l\u0131 olmak i\u00e7in ba\u015fkas\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek \u00f6nemli olmayabilir\u201d, \u00f6n kabul\u00fc ile hareket edilebilir.<\/p>\n<p>Din merkezli ahlak \u00f6\u011fretisinde ise ya\u015fam prensibi m\u00fccadele yerine yard\u0131mla\u015fmad\u0131r. \u0130nsan\u0131n sadece kendisi i\u00e7in de\u011fil ailesi, toplumu ve insanl\u0131k i\u00e7in de ya\u015fama sorumluluklar\u0131n\u0131 yerine getirme duygusu vard\u0131r. Payla\u015fma ahlak\u0131 \u00f6ncelenir. Kendisinden \u00f6nce kom\u015fusunu, zay\u0131f\u0131, yoksulu ve di\u011fer insanlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek tavsiye edilir. Dini ahlakta insan \u00f6zg\u00fcrd\u00fcr, fakat kalbinde s\u00fcrekli Tanr\u0131\u2019n\u0131n kontrol\u00fcn\u00fc hisseder. B\u00f6ylelikle de bireyin vicdan\u0131, polis korkusu yerine Tanr\u0131 korkusuyla kontrol edilir.<\/p>\n<p>Her dinin bir ahlak sistemi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, din d\u0131\u015f\u0131 sek\u00fcler bir ahlak\u0131n teoride olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnse de pratikte pek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmemektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc dini de\u011ferlerden tamamen soyutlanm\u0131\u015f sek\u00fcler bir ahlak\u0131n olabilmesi i\u00e7in, kendilerini dini de\u011ferlerden tamamen soyutlam\u0131\u015f insanlar\u0131n bir araya gelerek bir toplum olu\u015fturmalar\u0131 ve bu toplum i\u00e7inde kendine \u00f6zg\u00fc bir ahlak\u0131n olu\u015fmas\u0131 gerekir ki bu pratikte m\u00fcmk\u00fcn olamayacak bir \u015feydir. Ayn\u0131 \u015fekilde dindar birinin din ile ili\u015fkisini koparm\u0131\u015f, kendi de\u011ferlerinden soyutlanm\u0131\u015f bir ahlak\u0131 benimseyip ya\u015fam\u0131na yans\u0131tmas\u0131 da beklenemez.<\/p>\n<p>Sek\u00fcler ahlak anlay\u0131\u015flar\u0131 Tanr\u0131 inanc\u0131na ba\u015fvurmadan veya bir dinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn \u015femsiyesi alt\u0131na girmeden bir sistem haline girebilirler ve insana baz\u0131 yararlar da sa\u011flayabilirler. Ancak soyut ahlaki ya\u015fam, yaln\u0131z ba\u015f\u0131na bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olu\u015fturamayaca\u011f\u0131ndan mevcut bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn zemini i\u00e7inde kalmaya mahk\u00fbmdur. Ahlaksal davran\u0131\u015f i\u00e7indeki insan\u0131n amac\u0131, ideal tipe yakla\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015farak, ahlaki davran\u0131\u015flar\u0131yla hedefteki iyili\u011fi yakalamakt\u0131r. Bireyi ahlaksal davran\u0131\u015flara s\u00fcr\u00fckleyen en \u00f6nemli fakt\u00f6rlerden biri de bu \u201cideal tip\u201dtir. Dini referanslar\u0131 aras\u0131na alan ahlak sistemlerinde var olan bu olgu, sek\u00fcler ahlakta bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>B\u00f6yle bir ideal tipin olmamas\u0131, bireyi en erdemli davran\u0131\u015flar\u0131nda isteksiz hale getirecektir. Bu durum da bir ahlak sistemi i\u00e7in ciddi bir eksiklik do\u011furacakt\u0131r. Dinamik bir ahlak anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi ve \u201cideal tip\u201d kavram\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in, belli bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, ahlakla ilgili hususlarda, y\u00fcksek inan\u00e7 seviyesinde, baz\u0131 emir ve yasaklar i\u00e7ermesi ve \u201cideal tip\u201din kutsall\u0131k kavram\u0131yla desteklenmesi gerekmektedir. B\u00f6yle olunca bireyin devaml\u0131 eksik kalan ahlaki durumuyla zihnindeki m\u00fckemmel model aras\u0131nda canl\u0131 bir ili\u015fki kurulacak ve bu ili\u015fki hayat\u0131 boyunca devam edecektir.<\/p>\n<p>Dolay\u0131s\u0131yla dini de\u011ferlerden uzak olarak olu\u015fturulan sek\u00fcler ahlak\u0131n teoride m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fini s\u00f6yleyebiliriz. Ancak ahlak\u0131n genel hedefleri dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6zellikle iyiyi eyleme, k\u00f6t\u00fcy\u00fc eylememe konusunda sek\u00fcler ahlak\u0131n imk\u00e2n\u0131n\u0131n oldu\u011fu s\u00f6ylenemez. Oysa dini, ahlak\u0131n temel kaynaklar\u0131 aras\u0131nda de\u011ferlendiren ahlak anlay\u0131\u015flar\u0131, daha uygulanabilir ve daha etkin olduklar\u0131ndan dolay\u0131, ahlak\u0131n amac\u0131n\u0131 yerine getirmede daha ba\u015far\u0131l\u0131 olacaklard\u0131r.<\/p>\n<p><em>Makalenin tamam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in buraya<a href=\"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/wp-content\/uploads\/sites\/7\/2025\/06\/SEKULER-AHLAK-BAGLAMINDA-DIN-AHLAK-ILISKISI-3.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> t\u0131klay\u0131n\u0131z<\/a>: https:\/\/dergipark.org.tr\/tr\/pub\/atauniilah\/issue\/2752\/36698<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sek\u00fcler ahlak ile dini ahlak\u0131n ayr\u0131ld\u0131klar\u0131 temel noktalar vard\u0131r. Sek\u00fcler ahlak \u00f6\u011fretisinin \u00f6ncelikli ideali d\u00fcnyevi kazan\u00e7t\u0131r, dayanak noktas\u0131 fiziktir, kuvvettir. Dini ahlak \u00f6\u011fretisinin \u00f6ncelikli\u2026<\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"template":"","class_list":["post-18087","makale","type-makale","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/makale\/18087","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/makale"}],"about":[{"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/types\/makale"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18087"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}