Medeniyet kavram\u0131 ilk olarak \u201cMedine\u201d \u015fehrinden t\u00fcreyen daha sonra ise Latince \u201cCivilis\u201d yani \u201c\u015fehirle ilgili\u201d anlam\u0131na gelen ve toplumlar\u0131n sanat, din ve bilim gibi alanlar i\u00e7in y\u00fcksek konuma eri\u015fen toplumlar\u0131 tan\u0131mlamak i\u00e7in kullan\u0131lmaktad\u0131r (\u00dcregen, 1998, s. 42). Medeniyet, ilkel toplumsal evrelerden sonra ortaya \u00e7\u0131karak k\u00fclt\u00fcr ya da sanat ile birlikte tan\u0131mlanabilen ileri bir toplumsal yap\u0131y\u0131 adland\u0131rmak \u0130brahim Kal\u0131n\u2019\u0131n Modern Bat\u0131 Medeniyeti Tasavvuru i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (\u00dcregen, 1998, s43).<\/p>\n
Bu noktada medeniyet d\u00fc\u015f\u00fcncesinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda tar\u0131m hayvanlar\u0131n\u0131n ehlile\u015ftirilmesi, bilim ve teknikte yap\u0131lan geli\u015fmeler ve kentle\u015fme gibi kavramlar \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r (Kal\u0131n, 2020, s. 24). Bireyin ve toplumun birbirleriyle olan ili\u015fkilerini kapsayan medeniyet ve medeni olma hali varl\u0131\u011fa ve insanlara kar\u015f\u0131 ahlakl\u0131, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l, adil ve ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc bir yakla\u015f\u0131m tarz\u0131n\u0131 i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rmas\u0131ndan dolay\u0131 medeniyetin olu\u015fmas\u0131nda \u00f6nemli bir rol \u00fcstlenmektedir (Kal\u0131n, 2020, s. 26).<\/p>\n
Bu y\u00fczden Kal\u0131n\u2019a g\u00f6re toplumlar\u0131n medeni ya da barbar olarak adland\u0131r\u0131lmalar\u0131 sahip oldu\u011fu maddi imk\u00e2n ve olanaklar\u0131n aksine varl\u0131\u011f\u0131 ve hayat\u0131 anlamland\u0131rmaya dair ortaya koydu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcnce bi\u00e7imi, tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131 mihverinde tan\u0131mlanmaktad\u0131r (Kal\u0131n, 2020, s. 27). Bat\u0131 dillerinde medeniyet kavram\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan \u201cCivilization\u201d kelimesi ilk olarak 1757 y\u0131l\u0131nda Mirabeau Markisi Victor de Riqueti taraf\u0131ndan kullan\u0131larak Avrupa\u2019ya yay\u0131lmakla birlikte Yunanca \u015fehir olarak adland\u0131r\u0131lan \u201cCivilis\u201d ya da \u201cCivitas\u201d gibi nezaket, incelik ve kibarl\u0131k anlamlar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yarak g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r (Kal\u0131n, 2020, s. 28).<\/p>\n
Barbarl\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcncesinin tam kar\u015f\u0131s\u0131nda yer alan medenilik kavram\u0131 insani, hukuki ve ahlaki davran\u0131\u015flar\u0131 kapsarken; medeniyet kavram\u0131 t\u00fcm bu davran\u0131\u015flar\u0131n sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan siyasi, ekonomik ve toplumsal a\u00e7\u0131dan ortak olarak kabul g\u00f6ren fikri bir d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemi olarak betimlenmektedir (Kal\u0131n, 2020, s. 29). Medeniyet tasavvurunun temelinde yer alan medeni olma hali bireyin ve toplumun birbiriyle olan ili\u015fkilerinde ahlaki ve insani davran\u0131\u015flar\u0131n di\u011fer toplumlara kar\u015f\u0131 da uyumlu olunmas\u0131 ile tan\u0131mlanmaktad\u0131r (Kal\u0131n, 2020, s. 30).<\/p>\n
Bundan dolay\u0131 toplumlar\u0131n medeni olarak adland\u0131r\u0131labilmesi i\u00e7in di\u011fer toplumlara y\u00f6nelik davran\u0131\u015f bi\u00e7imi \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde medeniyet olgusu toplumlar\u0131n sanayi, teknoloji ve bilimsel geli\u015fmeleri ile birlikte de\u011ferlendirilmektedir. Oysa toplumlar\u0131n maddi zenginli\u011fi sadece o toplumda ya\u015fayan bireylerin ya\u015fam standartlar\u0131n\u0131n artmas\u0131nda bir etken niteli\u011fi ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n
Bununla birlikte medeniyeti olu\u015fturan medenilik hali daha temel ve kal\u0131c\u0131 bir noktada bulunan ve toplumlar\u0131n varl\u0131k ile evrene dair d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131lar\u0131n\u0131n \u015fekillenmesini sa\u011flayan d\u00fczen olarak de\u011ferlendirilmektedir (Kal\u0131n, 2020, s. 31). Modernitenin bireylere sundu\u011fu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve rasyonel bir toplum dizayn\u0131 olu\u015fturmas\u0131 medenile\u015fme s\u00fcrecinde de akl\u0131n referans al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ve ak\u0131l d\u0131\u015f\u0131ndaki kavramlar\u0131n kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ile \u015fiddetin iktidara ili\u015fkin bir ara\u00e7 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 neticesinde modernle\u015fmek ile medenile\u015fmek kavramlar\u0131 e\u015f anlaml\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r (Kal\u0131n, 2020, s. 32).<\/p>\n
T\u00fcm bunlarla birlikte medeniyetler tarihi tecr\u00fcbe ve deneyim a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirildi\u011finde dinamik ve organik yap\u0131lar\u0131 i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131ran canl\u0131 organizmalar olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r (Kal\u0131n, 2020, s. 34). Bu noktada tarih, k\u00fclt\u00fcr ve dil gibi bir\u00e7ok kavram medeniyetin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 etkilemektedir. Toplumlar\u0131n medeniyete dair bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 da di\u011fer toplumlarla olan etkile\u015fim ve ileti\u015fime ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u00d6zellikle ticari a\u00e7\u0131dan i\u015f birli\u011fi i\u00e7erisinde olan toplumlar ekonomik kazan\u00e7lar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra di\u011fer toplumun tarih\u00ee yap\u0131s\u0131na, gelenek-g\u00f6reneklerine ili\u015fkin bilgiye de sahip olmaktad\u0131r. Medeniyet, bir\u00e7ok fakt\u00f6r\u00fc i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131ran bir yap\u0131d\u0131r. Toplumlar\u0131n medeniyet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 idrak edebilmek i\u00e7in o toplumun d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne, ahl\u00e2k yap\u0131s\u0131na, \u015fehir hayat\u0131na, k\u00fclt\u00fcr ve estetik d\u00fc\u015f\u00fcncelerine y\u00f6nelik yakla\u015f\u0131mlar\u0131 ile birlikte bir\u00e7ok unsurun analiz edilmesi ile ula\u015f\u0131lmaktad\u0131r (Kal\u0131n, 2020, s. 35).<\/p>\n
\u00d6te yandan medeniyet kavram\u0131 toplumlar\u0131n maddi refah\u0131 ve imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 da kapsayan \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bir yap\u0131d\u0131r (Kal\u0131n, 2020, s. 37). 18. ve 19. Y\u00fczy\u0131l Avrupa\u2019s\u0131nda toplumlar\u0131n medeni olarak tan\u0131mlanmas\u0131 ERC\u0130YES AKADEM\u0130 | 2165 | Gizem AVCI & Hakk\u0131 B\u00dcY\u00dcKBA\u015e i\u00e7in maddi, teknik ve bilimsel geli\u015fmelerin ilerlemesine bak\u0131lmakta ve geli\u015fime h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde uyum sa\u011flayamayan toplumlar ise geri kalm\u0131\u015f, barbar ya da yaban\u00ee gibi olumsuz \u015fekillerde adland\u0131r\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r (Kal\u0131n, 2020, s. 38).<\/p>\n
Bu noktada ayd\u0131nlanma d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri medeni olma halini ve medeniyet kavramlar\u0131n\u0131 Avrupa ile \u00f6zde\u015fle\u015ftirerek Avrupa medeniyetini merkeze alan k\u00fclt\u00fcr ve medeniyet d\u00fc\u015f\u00fcncesi tasvirleri yaparak Avrupa\u2019y\u0131 medeni, geli\u015fmi\u015f ve ilerlemeci olarak adland\u0131r\u0131rken di\u011fer toplumlar\u0131 barbar ve gerici olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r (Kal\u0131n, 2020, s. 40). Bu durum zihinlerde yeni bir alg\u0131 olu\u015fturarak medeniyet ve medenili\u011fi Avrupa toplumlar\u0131 ile b\u00fct\u00fcnle\u015ftiren bir imaj yaratm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bundan dolay\u0131 di\u011fer toplumlar\u0131n da medenile\u015febilmesi i\u00e7in kendilerinden \u00fcst\u00fcn ve geli\u015fmi\u015f olan Avrupa\u2019n\u0131n himayesi alt\u0131na girmesi sa\u011flanarak yeni bir emperyalist s\u00f6m\u00fcrge d\u00fczeni olu\u015fturulmu\u015ftur (Kal\u0131n, 2020, s. 41). Medeniyet kavram\u0131 bir yandan toplumlar\u0131n manevi de\u011ferlerini b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131r\u0131rken di\u011fer yandan \u00f6zenilen, arzu edilen, olmas\u0131 istenen ve hukuka dayal\u0131 sistem olu\u015fturabilen toplumlar medeni ve medeniyet sahibi olarak tan\u0131mlan\u0131rken bu \u00f6zellikleri eksik olan toplumlara g\u00f6re ileri ve \u00fcst\u00fcn bir konumda de\u011ferlendirilmektedir (Kal\u0131n, 2020, s. 43).<\/p>\n
T\u00fcm bu unsurlar toplumlar\u0131n medeniyet \u00e7er\u00e7evesinde geli\u015fmi\u015f ya da geri kalm\u0131\u015f olarak tasvir edilmesinde \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Oysa imk\u00e2n ve olanaklar\u0131na g\u00f6re medeni vasf\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan toplumlar medeniyete dair noksanl\u0131klar ya\u015famaktad\u0131r. 19. y\u00fczy\u0131lda medeni olarak adland\u0131r\u0131lan \u0130ngiliz toplumu, hukuk sisteminde noksanl\u0131klar olan ve yar\u0131 medeni olarak de\u011ferlendirilen Hindistan toplumundan \u00fcst\u00fcn oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc medeniyetin hukuk ve d\u00fczen \u00f6l\u00e7\u00fctlerine g\u00f6re de\u011ferlendirilmesinin bir sonucudur (Kal\u0131n, 2020, s. 44).<\/p>\n
H\u00e2lbuki medeniyeti olu\u015fturan bir\u00e7ok unsur bulunmaktad\u0131r. Toplumlar\u0131n medeni ya da geri kalm\u0131\u015f olarak de\u011ferlendirilmesinde her toplumun farkl\u0131 yap\u0131 ta\u015flar\u0131, tarih\u00ee ge\u00e7mi\u015fi, k\u00fclt\u00fcr yap\u0131s\u0131 ve din\u00ee inan\u00e7lar\u0131 gibi pek \u00e7ok fakt\u00f6r g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Bundan sonraki b\u00f6l\u00fcmde Kal\u0131n\u2019a g\u00f6re modern Bat\u0131 medeniyeti tasavvuruna yer verilecektir.<\/p>\n