{"id":17742,"date":"2025-07-11T13:05:21","date_gmt":"2025-07-11T13:05:21","guid":{"rendered":"https:\/\/research.ddev.site\/?p=17742"},"modified":"2025-07-11T13:05:21","modified_gmt":"2025-07-11T13:05:21","slug":"ahlak-ilkeleri-acisindan-peygamberlerin-sifatlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/ahlak-ilkeleri-acisindan-peygamberlerin-sifatlari\/","title":{"rendered":"Ahlak \u0130lkeleri A\u00e7\u0131s\u0131ndan Peygamberlerin S\u0131fatlar\u0131"},"content":{"rendered":"<h3 style=\"text-align: center;\"><strong>Makale K\u00fcnyesi<\/strong><\/h3>\n<hr \/>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Yazar:<\/strong> \u00c7etin, Maksut<br \/>\n<strong>Y\u0131l:<\/strong> 2022<br \/>\n<strong>Ba\u015fl\u0131k:<\/strong> Ahlak \u0130lkeleri A\u00e7\u0131s\u0131ndan Peygamberlerin S\u0131fatlar\u0131<br \/>\n<strong>Dergi Ad\u0131:<\/strong> Mizan\u00fc\u2019l-Hak: \u0130slami \u0130limler Dergisi<br \/>\n<strong>Say\u0131:<\/strong> 15<br \/>\n<strong>Yay\u0131mlanma Tarihi:<\/strong> Aral\u0131k 2022<br \/>\n<strong>Kurum:<\/strong> \u0130zmir Katip \u00c7elebi \u00dcniversitesi<br \/>\n<strong>E-posta:<\/strong> <a href=\"mailto:maksutcetin25@gmail.com\">maksutcetin25@gmail.com<\/a><\/p>\n<hr \/>\n<p>Ahlak, insan\u0131n sahip oldu\u011fu iyi ve k\u00f6t\u00fc niteliklerin tamam\u0131 veya bu davran\u0131\u015flar\u0131 ele alan bilimin ad\u0131 anlam\u0131na gelir. Ahlak\u0131n amac\u0131, insan\u0131, k\u00f6t\u00fc duygu ve eylemlerden ar\u0131nd\u0131rarak, iyi duygu ve davran\u0131\u015flarla donatmakt\u0131r. Onun i\u00e7in genel olarak ahlak, insan tabiat\u0131n\u0131n temel duygular\u0131 olan ak\u0131l, gazap ve \u015fehvetin itidal \u00fczere olmas\u0131 ya da \u015fehvet ve gazap kuvvelerinin akl\u0131n emrinde olma durumu olarak kabul edilir. Ayr\u0131ca bir fiilin ahlak\u00ee olarak adland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in onun, ki\u015fi iradesiyle ve bir toplum i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olmas\u0131 gerekir. Zira ahlak\u0131n, hem bireysel y\u00f6n\u00fc hem de sosyal boyutu s\u00f6z konusudur. Bir toplumda ahlak\u00ee ilkelerin i\u00e7selle\u015ftirilmesi ve ruh\u00ee duygular\u0131n istikamet \u00fczere kalmas\u0131, ancak s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde ve \u00f6rnek e\u011fitimciler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130nsanlar\u0131 bireysel ve toplumsal a\u00e7\u0131dan e\u011fitmek \u00fczere g\u00f6nderilen peygamberler, Y\u00fcce Allah taraf\u0131ndan birtak\u0131m bilgilerle donat\u0131lan \u015fahsiyetlerdir. Onlar, insanlar\u0131 bireysel alanda iffet, \u015fecaat ve hikmet noktas\u0131nda, toplumsal alanda ise adalet ve istikamet \u00e7izgisinde tutmak \u00fczere g\u00f6nderilmi\u015flerdir. Onlar\u0131n, bilgi ve inan\u00e7, ahlak ve ibadet alan\u0131nda insana \u00f6nderlik etme g\u00f6revleri s\u00f6z konusudur. Mesela, insan\u0131n metafizik d\u00fcnyaya ait bilgi bo\u015fluklar\u0131n\u0131 ve merak duygusunu gidermenin yeg\u00e2ne yolu vahiy bilgisidir. Bu bilgi sayesinde ki\u015fi, metafizik \u00e2lem ile fizik\u00ee \u00e2lem aras\u0131ndaki irtibat\u0131 kurabilmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla duyu organlar\u0131yla alg\u0131lanmayan d\u00fcnya ile ilgili bilgiler, ancak peygamberler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla elde edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>\u0130nsano\u011flu, kendi akl\u0131 vas\u0131tas\u0131yla Allah\u2019\u0131n var oldu\u011fu bilgisine ula\u015fabilse, birtak\u0131m temel ahlaki de\u011feri anlayabilse de o, din\u00ee h\u00fck\u00fcmler, ibadet \u015fekilleri ve toplumsal yasalara dair bilgi ve pratikleri elde etmek i\u00e7in peygamberlere ihtiya\u00e7 duymu\u015ftur. Onlar, ger\u00e7ek anlamda Allah\u2019\u0131 tan\u0131tmak, emir ve yasaklar\u0131n\u0131 bildirmek, bireysel ve toplumsal kurallar\u0131 \u00f6\u011fretmek \u00fczere g\u00f6revlendirilmi\u015f ki\u015filerdir. Onun i\u00e7in peygamberler iman ve ibadet, bireysel ve toplumsal alanda \u00f6rnek al\u0131nacak birer \u015fahsiyet olarak takdim edilmi\u015flerdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan, temel inan\u00e7 ve ibadet konular\u0131ndaki ihtiyac\u0131n\u0131, sosyo-politik sahada gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ilkeleri, ancak peygamberler vas\u0131tas\u0131yla \u00f6\u011frenebilmi\u015ftir. \u00c7o\u011fu zaman insan\u0131n vicdan\u0131 cehalet, bat\u0131l inan\u00e7 ve d\u0131\u015f etkenlerin etkisinde kald\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 tarih boyunca Y\u00fcce Allah, insanlara do\u011fru yolu g\u00f6stermek, uymalar\u0131 gereken kurallar\u0131 \u00f6\u011fretmek ve s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde olu\u015fabilecek muhtemel tehlikelere kar\u015f\u0131 uyarmak i\u00e7in rahmetinin eseri olarak peygamberleri g\u00f6ndermi\u015ftir. Vahiy almalar\u0131 ve onlara mucize verilmi\u015f olmas\u0131, peygamberleri di\u011fer insanlardan farkl\u0131 k\u0131lan en \u00f6nemli iki \u00f6zelliktir. Ayr\u0131ca onlar, \u00f6nder ki\u015filer olduklar\u0131 i\u00e7in insano\u011flunun sahip oldu\u011fu temel ahlak\u00ee erdemlerin en g\u00fczel \u00f6rnekleri olmu\u015flard\u0131r. \u00d6rnek al\u0131nmalar\u0131, onlar\u0131n g\u00fcvenilir, ismet sahibi ve hikmetle bezenmi\u015f olmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bunun i\u00e7in ulema, ahlak felsefesi taraf\u0131nda kabul edilen ideal ahlak ilkelerini temel alarak peygamberlerin s\u0131fatlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmi\u015flerdir. Mesela, \u00e2limlere g\u00f6re di\u011fer insanlar i\u00e7in kabul edilen iffet, peygamberlerdeki ismete; \u015fecaat ve cesaret, emanet ve s\u0131dka; hikmet, fetanete; adalet ise tebli\u011fe tekab\u00fcl etmektedir. Peygamberlerin ismet s\u0131fat\u0131, \u015fehev\u00ee duygunun vasat\u0131 olan iffet ilkesinin zirvesinde bir niteliktir. Peygamberler, Allah\u2019\u0131n emirlerine muhalefet etmek, g\u00fcnah i\u015flemek veya isyana d\u00fc\u015fmekten korunmu\u015f ki\u015filerdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar, k\u00fcf\u00fcr ve \u015firke d\u00fc\u015fen veya g\u00fcnah i\u015fleyen ki\u015filer olsalard\u0131, insanlara g\u00fcven vermezlerdi ve dolay\u0131s\u0131yla kendi tebli\u011flerine kulak verilmez ve \u00f6rnek al\u0131nmazlard\u0131. Onun i\u00e7in peygamberler Allah\u2019\u0131n korumas\u0131 alt\u0131nda \u015fehvet duygusunun ifrat ve tefrit \u00e7izgisinden ziyade, o kuvvenin vasat\u0131 olan iffet noktas\u0131nda bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015fler ve ismet s\u0131fat\u0131na sahip olmu\u015flard\u0131r. Peygamberlerin fetanet s\u0131fat\u0131, akl\u00ee melekenin vasat\u0131 olan hikmet kavram\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f bir niteliktir. Hikmet, olaylar aras\u0131nda sebep sonu\u00e7 ili\u015fkisini kuran ve do\u011fruyu yanl\u0131\u015ftan ay\u0131ran akl\u0131n istikamet \u00fczere kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. Akl\u0131n hikmet \u00e7izgisinde i\u015flemesi, g\u00fczel ve isabetli d\u00fc\u015f\u00fcnmek, e\u015fyan\u0131n inceliklerini anlamak ve do\u011fru karar almak anlamlar\u0131na gelir ki, bu, ulema taraf\u0131ndan peygamberin fetanet s\u0131fat\u0131, buna tekab\u00fcl eder \u015fekilde anlamland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Buna g\u00f6re fetanet, peygamberlerin zeki, bilin\u00e7li, anlay\u0131\u015fl\u0131 ve uyan\u0131k olmalar\u0131 anlam\u0131na gelir. Zira peygamberlik g\u00f6revini ifa etmeleri ve insanlar\u0131 y\u00f6nlendirip ikan edebilmeleri i\u00e7in onlar\u0131n, olgun bir ak\u0131l, keskin bir zek\u00e2 ve b\u00fcy\u00fck bir sezgi ve ikna g\u00fcc\u00fcne sahip olmalar\u0131 gerekir. Peygamberlerin s\u0131dk ve emanet s\u0131fatlar\u0131, gazap duygusunun vasat\u0131 olan \u015fecaat ve cesaret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015f niteliklerdir. \u015eecaat ve cesaret, \u00f6fkenin itidalli bir \u015fekilde ve yarat\u0131l\u0131\u015f amac\u0131na uygun olarak kullan\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelir. Peygamberlerin emanet ve s\u0131dk s\u0131fatlar\u0131, onlar\u0131n, do\u011fru s\u00f6zl\u00fc, g\u00fcven veren ve d\u00fcr\u00fcst davran\u0131\u015f sahibi olduklar\u0131 anlam\u0131na gelir. Bu hasletler, her bir insan i\u00e7in s\u00f6z konusu olsa da peygamberler i\u00e7in vaciptir. Zira bir menfaat beklentisi veya bir korku dolay\u0131s\u0131yla peygamberler, yalan s\u00f6ylemezler ve emanete h\u0131yanet etmezler. Asl\u0131nda ilkesel olarak peygamberlerin emin olmalar\u0131 vacip, hain olmalar\u0131 ise imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Zira insanlara \u00f6rnek olmakla g\u00f6revlendirilen ve bu amaca uygun bir \u015fekilde g\u00fcnahtan korunmu\u015f peygamberlerin g\u00fcvenilir olmas\u0131, n\u00fcb\u00fcvvet misyonunun do\u011fal bir sonucu olarak kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Peygamberlerin tebli\u011f s\u0131fat\u0131, insanlar\u0131n ruhunda yerle\u015fik bulunan \u015fehvet, gazap ve ak\u0131l kuvvesinin vasat\u0131 olan iffet, \u015fecaat ve hikmet veya onlar\u0131n kendi aralar\u0131ndaki uyumu manas\u0131na gelen adaletin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f bir niteliktir. Adalet, genel manada her hak sahibine hakk\u0131n\u0131n verilmesini \u00f6ng\u00f6ren ahlak\u00ee bir prensip olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Tarihsel olarak peygamberlik kurumunun temel hedeflerinden biri, bireyleri e\u011fiterek toplumda adaleti tesis etmektir. Adaletin egemen k\u0131l\u0131nmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan peygamberler, her daim toplumda \u00f6rnek olma g\u00f6revini g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. Adaletin temsilcisi peygamberlerin tebli\u011f s\u0131fat\u0131, onlar\u0131n temel bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc olarak vahyolunanlar\u0131 gizlemeden insanlara aktarmas\u0131d\u0131r. Yani asl\u0131nda onlar, kendilerine verilen bilgileri \u00f6\u011freterek bir davran\u0131\u015f haline getirmekle memurdurlar. Bu g\u00f6rev, bireyde ahlak, toplumda ise adalet ve istikamet \u015feklinde tecelli etmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Makalenin tamam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in buraya\u00a0<a href=\"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/wp-content\/uploads\/sites\/7\/2025\/07\/Ahlak-Ilkeleri-Acisindan-Peygamberlerin-Sifatlari.pdf\">t\u0131klay\u0131n\u0131z<\/a><\/p>\n<p>https:\/\/dergipark.org.tr\/tr\/pub\/artukluakademi\/article\/718360<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Makale K\u00fcnyesi Yazar: \u00c7etin, Maksut Y\u0131l: 2022 Ba\u015fl\u0131k: Ahlak \u0130lkeleri A\u00e7\u0131s\u0131ndan Peygamberlerin S\u0131fatlar\u0131 Dergi Ad\u0131: Mizan\u00fc\u2019l-Hak: \u0130slami \u0130limler Dergisi Say\u0131: 15 Yay\u0131mlanma Tarihi: Aral\u0131k\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[90],"tags":[],"class_list":["post-17742","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-makaleler"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17742","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17742"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17742\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17742"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17742"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17742"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}