{"id":17818,"date":"2025-11-20T12:25:21","date_gmt":"2025-11-20T12:25:21","guid":{"rendered":"https:\/\/research.ddev.site\/?p=17818"},"modified":"2025-11-20T13:45:05","modified_gmt":"2025-11-20T13:45:05","slug":"sezai-karakoc-bir-medeniyet-mutefekkiri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/sezai-karakoc-bir-medeniyet-mutefekkiri\/","title":{"rendered":"Sezai Karako\u00e7: Bir Medeniyet M\u00fctefekkiri"},"content":{"rendered":"<div class=\"short_content\">-Vefat Seneyi Devriyesinde Bir Dirili\u015f ve Medeniyet D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcn\u00fc Anmak-<\/div>\n<div id=\"news_content\" class=\"text_content\">\n<p><strong>Prof. Dr. Musa Kaz\u0131m Ar\u0131can<\/strong><\/p>\n<p>Bir g\u00fcr\u00fclt\u00fc \u00e7a\u011f\u0131nda ya\u015fad\u0131k biz\u2026<br \/>\nHer \u015feyin g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmak, duyulur olmak, konu\u015fulmak i\u00e7in birbirini itti\u011fi, hakikatin bile reklama mecbur b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir y\u00fczy\u0131lda.<br \/>\nVe b\u00fct\u00fcn bu heng\u00e2menin ortas\u0131nda, bir adam sessizli\u011fiyle konu\u015ftu; suskunlu\u011fuyla \u00e7a\u011flad\u0131; g\u00f6r\u00fcnmeyi\u015fiyle g\u00f6r\u00fcn\u00fcr oldu: Sezai Karako\u00e7.<br \/>\nEdebiyat\u0131m\u0131z\u0131n, d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyam\u0131z\u0131n, ruh atlas\u0131m\u0131z\u0131n sessiz fakat sars\u0131lmaz zirvesi.<br \/>\nVefat\u0131n\u0131n \u00fczerinden y\u0131llar ge\u00e7ti. Ama o, zaman\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7ekilmi\u015f bir bilge gibi, eserleriyle h\u00e2l\u00e2 aram\u0131zda duruyor.<br \/>\nBu duru\u015f, bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc de\u011fil; bir medeniyet duru\u015fu, bir dirili\u015f \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131, bir itikad ve istikamet meselesi.<br \/>\nBir devrin de\u011fil, bir medeniyetin sesi olarak ya\u015fad\u0131 Sezai Karako\u00e7.<br \/>\nBu topraklarda s\u00f6z\u00fcn de\u011ferinin g\u00fcr\u00fclt\u00fcye kurban edildi\u011fi bir \u00e7a\u011f\u0131n ortas\u0131nda, sessizli\u011fiyle \u00e7\u0131nlayan; g\u00f6r\u00fcnmeden g\u00f6r\u00fcnen; konu\u015fmadan konu\u015fturan bir bilge olarak \u00f6mr\u00fcn\u00fc tamamlad\u0131.<br \/>\nVefat\u0131n\u0131n seneyi devriyesi, sadece b\u00fcy\u00fck bir \u015fairi, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc ve m\u00fcnevveri anma zaman\u0131 de\u011fildir; ayn\u0131 zamanda T\u00fcrkiye\u2019nin ruh k\u00f6kleri \u00fczerine yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnme f\u0131rsat\u0131d\u0131r.<br \/>\nO, hakikatin hak etti\u011fi gibi ya\u015fad\u0131; s\u00fck\u00fbtu ahl\u00e2k, derinli\u011fi vazife bildi.<br \/>\nBug\u00fcn Karako\u00e7\u2019u anmak, yaln\u0131zca bir \u015fahsiyeti de\u011fil, bir medeniyet tasavvurunu, bir dirili\u015f \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 ve bir iman esteti\u011fini anmak demektir.<br \/>\nSessizli\u011fin Ahl\u00e2k\u0131, Kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n S\u0131rr\u0131<br \/>\n\u00dcstad\u0131m\u0131z Karako\u00e7\u2019un hayat\u0131 bize \u015funu \u00f6\u011fretti:<br \/>\nG\u00f6steri\u015fsiz ya\u015famak m\u00fcmk\u00fcn ve gereklidir; ama g\u00f6steri\u015fsiz ya\u015fay\u0131p iz b\u0131rakmak, i\u015fte hakiki b\u00fcy\u00fckl\u00fck budur.<br \/>\nNe kalabal\u0131klar\u0131 sevdi, ne alk\u0131\u015f\u0131 arad\u0131.<br \/>\nNe k\u00fcrs\u00fclerin ihti\u015fam\u0131na meyletti, ne g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olman\u0131n cazibesine.<br \/>\nO, \u201csessizli\u011fin\u201d asl\u0131nda nas\u0131l bir \u00e7\u0131\u011fl\u0131k oldu\u011funu, \u201cderinli\u011fin\u201d nas\u0131l bir dirili\u015f g\u00fcc\u00fc ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi.<br \/>\n\u00c7\u00fcnk\u00fc onun derdi eserlerinin g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc de\u011fil, hakikatin g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc idi.<br \/>\nKendi parlas\u0131n istemedi, medeniyet parlas\u0131n istedi.<br \/>\nMedeniyet Tasavvuru mu, Medeniyet Tasar\u0131m\u0131 m\u0131?<br \/>\nBug\u00fcn modern dilin daralt\u0131c\u0131 y\u00fcz\u00fcne s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f kelimelerle konu\u015fuyoruz.<br \/>\nTasar\u0131m, dizayn, proje\u2026<br \/>\nHer \u015feyi \u00e7izilebilir, maket h\u00e2line getirilebilir bir \u015fey san\u0131yoruz.<br \/>\nMerhum D. Mehmet Do\u011fan \u00fcstad\u0131m\u0131z\u0131n isabetle belirtti\u011fi gibi:<br \/>\nMedeniyet tasar\u0131m\u0131, olsa olsa bir \u201ctaslak\u201d, bir \u201c\u00e7izim\u201d, bir \u201cd\u00fczen plan\u0131\u201dd\u0131r.<br \/>\nOysa Sezai Karako\u00e7\u2019un yapt\u0131\u011f\u0131 tasar\u0131m de\u011fil, tasavvurdur.<br \/>\nTasar\u0131m \u00e7izginin, tasavvur ruhun i\u015fidir.<br \/>\nTasar\u0131m tahayy\u00fcld\u00fcr; tasavvur inan\u00e7t\u0131r.<br \/>\nTasar\u0131m ba\u015flang\u0131\u00e7t\u0131r; tasavvur k\u00f6kt\u00fcr, ufuktur, ruhtur, k\u0131yamettir, dirili\u015ftir.<br \/>\nVe Karako\u00e7, tam da bunu yapt\u0131:<br \/>\nMedeniyeti \u00e7izmedi; medeniyeti hat\u0131rlatt\u0131.<br \/>\nBir proje sunmad\u0131; bir ufuk a\u00e7t\u0131.<br \/>\nBir ideoloji kurmad\u0131; bir dirili\u015f \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapt\u0131.<br \/>\nDirili\u015f: Ezeli ve Ebedi Bir Medeniyet Hamlesi<br \/>\n\u00dcstad Karako\u00e7\u2019un Dirili\u015f d\u00fc\u015f\u00fcncesi, tarih\u00ee bir nostalji de\u011fil, romantik bir geri d\u00f6n\u00fc\u015f \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 hi\u00e7 de\u011fil.<br \/>\nDirili\u015f, \u0130slam medeniyetinin seviyesini yeniden hat\u0131rlamak;<br \/>\nM\u00fcsl\u00fcman\u0131n kendi ruhuna d\u00f6nmesi;<br \/>\nToplumun kendine gelmesi;<br \/>\n\u0130nsan\u0131n yeniden aya\u011fa kalkmas\u0131d\u0131r.<br \/>\n\u015eiirinde de, d\u00fc\u015f\u00fcncesinde de, hatta suskunlu\u011funda bile bir k\u0131yamet p\u0131r\u0131lt\u0131s\u0131 vard\u0131r.<br \/>\nAma bu k\u0131yamet, bir y\u0131k\u0131l\u0131\u015f de\u011fil; y\u00fckseli\u015fin k\u0131yametidir.<br \/>\n\u201cBen medeniyeti yenilemeye de\u011fil, yeniden hat\u0131rlatmaya geldim\u201d der gibidir.<br \/>\nO, ezeli ve ebedi olan\u0131n \u015fiirini yazd\u0131;<br \/>\nGelenekten kopmadan modern olman\u0131n, modernli\u011fe teslim olmadan diri kalman\u0131n yolunu a\u00e7t\u0131.<br \/>\nBir \u00d6mre S\u0131\u011fmayan K\u00fclliyat<br \/>\nYetmi\u015f y\u0131ll\u0131k bir yazarl\u0131k hayat\u0131, elliyi a\u015fan kitap, onlarca d\u00fc\u015f\u00fcnce eseri, say\u0131s\u0131z deneme, piyes, \u00e7eviri, \u015fiir\u2026<br \/>\nAma bu k\u00fclliyat bir rakamlar toplam\u0131 de\u011fildir;<br \/>\nBir adam\u0131n, bir medeniyetin yeniden uyan\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in harcad\u0131\u011f\u0131 sessiz bir \u00f6m\u00fcrd\u00fcr.<br \/>\nHer c\u00fcmlesi bir \u00e7a\u011fr\u0131,<br \/>\nHer kitab\u0131 bir g\u00f6rev,<br \/>\nHer \u015fiiri bir dirili\u015f ezan\u0131\u2026<br \/>\nBir K\u00fclliyat\u0131n Ard\u0131ndaki \u0130n\u015fa: Dil, \u015eiir, Fikir<br \/>\nKarako\u00e7\u2019un edebiyata getirdi\u011fi dil, \u015fiire getirdi\u011fi ritim, d\u00fc\u015f\u00fcnceye getirdi\u011fi derinlik, modern T\u00fcrk d\u00fc\u015f\u00fcncesinin omurga hatlar\u0131ndan birini olu\u015fturur.<br \/>\n\u2022 \u015eiirlerinde, metafizik duyarl\u0131k ile tarihsel haf\u0131za i\u00e7 i\u00e7edir.<br \/>\n\u2022 Denemelerinde, \u0130sl\u00e2m medeniyetinin omurgas\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<br \/>\n\u2022 Fikri eserlerinde, \u00e7a\u011f\u0131n k\u0131r\u0131lma noktalar\u0131yla \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n dirili\u015f \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 bulu\u015fur.<br \/>\nBu y\u00fczden onun eserlerini anlamak, yaln\u0131zca bir \u015fairi okumak de\u011fildir; bir medeniyetin ruh atlas\u0131n\u0131 a\u00e7mak, y\u00fczlerce y\u0131ll\u0131k bir hat\u0131ra zincirine dokunmakt\u0131r.<br \/>\nBiz Onunla Ayn\u0131 Zaman\u0131 Payla\u015ft\u0131k<br \/>\nBu c\u00fcmle, D. Mehmet Do\u011fan\u2019\u0131n ifade etti\u011fi gibi, fark eden i\u00e7in bir nimettir.<br \/>\nBir \u00e7a\u011f d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn:<br \/>\nG\u00fcr\u00fclt\u00fcn\u00fcn \u00e7a\u011f\u0131nda, bir sessiz zirve sizinle ayn\u0131 zaman\u0131 payla\u015f\u0131yor.<br \/>\nOnu anlamak bir nasiptir;<br \/>\nOnu okumak bir iradedir;<br \/>\nOnu ya\u015famak bir dirili\u015ftir.<br \/>\nOnunla ayn\u0131 zaman\u0131 payla\u015fmak bir emanettir<br \/>\nBug\u00fcn Onu Anmak: Neyi Hat\u0131rlamakt\u0131r?<br \/>\nOnu anmak, sadece bir \u015fairi, bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc, bir yazar\u0131n vefat y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc hat\u0131rlamak de\u011fildir.<br \/>\nOnu anmak:<br \/>\nMedeniyetimizin ruhunu hat\u0131rlamakt\u0131r.<br \/>\nHakikate kar\u015f\u0131 sorumlulu\u011fumuzu bilmektir.<br \/>\nSessizli\u011fin de bir direni\u015f oldu\u011funu fark etmektir.<br \/>\nG\u00f6steri\u015fsizli\u011fin, asl\u0131nda en derin g\u00f6steri oldu\u011funu kavramakt\u0131r.<br \/>\nDirili\u015f\u2019i bir tarih de\u011fil, bir istikamet olarak ya\u015famakt\u0131r.<br \/>\nDirili\u015f Bizlere Emanettir<br \/>\nSezai Karako\u00e7, emaneti Rabbine teslim etti.<br \/>\nAma onun emaneti bizim omuzlar\u0131m\u0131zda duruyor: Bir medeniyet ve dirili\u015f tasavvuru.<br \/>\nBiz, art\u0131k bu tasavvurun yetimleriyiz.<br \/>\nAma bu yetimli\u011fin \u00e7aresi, onun dedi\u011fi gibi, \u201cuyanmak\u201dt\u0131r.<br \/>\n\u00c7\u00fcnk\u00fc medeniyet dedi\u011fimiz \u015fey,<br \/>\nta\u015fla de\u011fil,<br \/>\nsloganla de\u011fil,<br \/>\ng\u00fcr\u00fclt\u00fcyle de\u011fil;<br \/>\nuyanm\u0131\u015f insanlar\u0131n omzunda y\u00fckselir.<br \/>\nBug\u00fcn onu anmak,<br \/>\nyar\u0131n\u0131 yeniden kurman\u0131n \u00f6ns\u00f6z\u00fcd\u00fcr.<br \/>\nDirili\u015f, Sezai Karako\u00e7\u2019un de\u011fil, bu milletin kaderidir.<br \/>\nVe kader, ancak onu ya\u015fayanlarla ger\u00e7ekle\u015fir.<br \/>\nGeride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 k\u00fclliyat ise bir kitap y\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011fil;<br \/>\nbir istikamet,<br \/>\nbir ufuk,<br \/>\nbir \u00e7a\u011fr\u0131d\u0131r.<br \/>\nBug\u00fcn onu anmak,<br \/>\n\u2013 bir portre \u00e7izmek de\u011fil,<br \/>\n\u2013 \u015fiirlerini yeniden okumak de\u011fil,<br \/>\n\u2013 hayat hik\u00e2yesini hat\u0131rlamak de\u011fil;<br \/>\nmedeniyet tasavvurumuzu yeniden hat\u0131rlamakt\u0131r.<br \/>\nO bize \u201cuyanmay\u0131\u201d, \u201cdirilmeyi\u201d, \u201ckendi olmak\u201d i\u00e7in aya\u011fa kalkmay\u0131 \u00f6\u011fretti.<br \/>\nOnun sessizli\u011fi, bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 g\u00fcr bir sestir.<br \/>\nVe bu ses bize \u015funu s\u00f6yl\u00fcyor:<br \/>\n\u201cMedeniyetimize d\u00f6nmeden kendimize d\u00f6nemeyiz.\u201d<br \/>\nVefat\u0131n\u0131n sene-i devriyesinde Sezai Karako\u00e7\u2019u rahmetle, minnetle, mahviyetle an\u0131yoruz.<br \/>\nOnun medeniyet tasavvuru, Dirili\u015f ruhu ve sessiz y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc, bu milletin gelece\u011fine y\u00f6n veren en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u0131\u015f\u0131klardan biri olmaya devam ediyor.<\/p>\n<p>Kaynak: Ar\u0131can, M. K. (17 Kas\u0131m 2025). <em data-start=\"326\" data-end=\"368\">Sezai Karako\u00e7: Bir Medeniyet M\u00fctefekkiri<\/em>. T\u00fcrkiye Yazarlar Birli\u011fi<\/p>\n<p>Eri\u015fim adresi: <a class=\"decorated-link\" href=\"https:\/\/www.tyb.org.tr\/sezai-karakoc-bir-medeniyet-mutefekkiri-70606h.htm?utm_source=chatgpt.com\" target=\"_new\" rel=\"noopener\" data-start=\"411\" data-end=\"484\">https:\/\/www.tyb.org.tr\/sezai-karakoc-bir-medeniyet-mutefekkiri-70606h.htm<\/a><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>-Vefat Seneyi Devriyesinde Bir Dirili\u015f ve Medeniyet D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcn\u00fc Anmak- Prof. Dr. Musa Kaz\u0131m Ar\u0131can Bir g\u00fcr\u00fclt\u00fc \u00e7a\u011f\u0131nda ya\u015fad\u0131k biz\u2026 Her \u015feyin g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmak, duyulur\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":17819,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[94],"tags":[],"class_list":["post-17818","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17818","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17818"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17818\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17819"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17818"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17818"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17818"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}