{"id":17834,"date":"2025-12-13T13:40:46","date_gmt":"2025-12-13T13:40:46","guid":{"rendered":"https:\/\/research.ddev.site\/?p=17834"},"modified":"2025-12-13T13:40:46","modified_gmt":"2025-12-13T13:40:46","slug":"mutlulugun-anahtari-uc-temel-yazilimin-barisinda-gizli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/mutlulugun-anahtari-uc-temel-yazilimin-barisinda-gizli\/","title":{"rendered":"&#8220;Mutlulu\u011fun Anahtar\u0131 \u00dc\u00e7 Temel Yaz\u0131l\u0131m\u0131n Bar\u0131\u015f\u0131nda Gizli&#8221;"},"content":{"rendered":"<div id=\"model-response-message-contentr_66d07fb5c854ee36\" class=\"markdown markdown-main-panel stronger enable-updated-hr-color\" dir=\"ltr\" aria-live=\"polite\" aria-busy=\"false\">\n<h2><strong>\u0130nsan\u0131n Yaz\u0131l\u0131mlar\u0131, Vicdan ve F\u0131trat Eksenli Hayat Tasavvuru<\/strong><\/h2>\n<p>Hasan Kalyoncu \u00dcniversitesi \u0130sl\u00e2m Medeniyeti Uygulama ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi\u2019nin ev sahipli\u011finde ger\u00e7ekle\u015ftirilen s\u00f6yle\u015fide, Prof. Dr. Mehmet G\u00f6rmez, insan\u0131n varl\u0131k yap\u0131s\u0131, vicdan kavram\u0131 ve f\u0131trat eksenli bir hayat tasavvuru \u00fczerine kapsaml\u0131 de\u011ferlendirmelerde bulundu.<\/p>\n<p>\u0130nsan nas\u0131l bir hayat ya\u015famal\u0131d\u0131r? Nas\u0131l ili\u015fkiler kurmal\u0131, hangi de\u011ferlere sahip olmal\u0131 ve de\u011ferler hiyerar\u015fisini neye g\u00f6re belirlemelidir? Prof. Dr. Mehmet G\u00f6rmez, s\u00f6yle\u015fide bu sorulara cevap aranamad\u0131\u011f\u0131 durumlarda ortaya \u00e7\u0131kan insan tipinin, \u00e7o\u011fu zaman i\u00e7sel tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f, y\u00f6n duygusu zay\u0131flam\u0131\u015f ve varl\u0131k gayesini belirsizle\u015ftirmi\u015f bir insan oldu\u011funu ifade etti.<\/p>\n<p>Bu meseleyi, \u00f6zellikle gen\u00e7lerin a\u015fina oldu\u011fu bir dil \u00fczerinden ele alan G\u00f6rmez, insan\u0131 bir b\u00fct\u00fcn olarak de\u011ferlendirmek gerekti\u011fini vurgulad\u0131. \u0130nsan\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131yla birlikte kendisine yerle\u015ftirilmi\u015f \u00fc\u00e7 temel \u201cyaz\u0131l\u0131mdan\u201d s\u00f6z eden G\u00f6rmez, bu yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n insan\u0131n varl\u0131k yap\u0131s\u0131n\u0131 ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 anlamada anahtar bir rol \u00fcstlendi\u011fini belirtti.<\/p>\n<h3><strong>\u0130nsana Yerle\u015ftirilen \u00dc\u00e7 Temel Yaz\u0131l\u0131m<\/strong><\/h3>\n<p>Yarat\u0131c\u0131n\u0131n insan\u0131 son derece zengin bir donan\u0131mla var etti\u011fini ifade eden Prof. Dr. Mehmet G\u00f6rmez; dil yetisi, farkl\u0131 diller ve renkler, alg\u0131lama bi\u00e7imleri ve biyolojik i\u015fleyi\u015flerin bu donan\u0131m\u0131n par\u00e7alar\u0131 oldu\u011funu belirtti. Bu \u00e7oklu\u011fu daha anla\u015f\u0131l\u0131r k\u0131lmak i\u00e7in insan\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131nda yer alan yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 \u00fc\u00e7 temel ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda ele almak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>Tabiat (Beden Yaz\u0131l\u0131m\u0131):<\/strong><br \/>\nTabiat yaz\u0131l\u0131m\u0131 insan\u0131n bedenine yerle\u015ftirilmi\u015ftir. Yeme, i\u00e7me, uyuma, hareket etme ve fizyolojik ihtiya\u00e7lar bu alan\u0131n kapsam\u0131ndad\u0131r. Bu yaz\u0131l\u0131m, insan\u0131n hayatta kalmas\u0131n\u0131 ve d\u00fcnya ile fiziksel ba\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesini sa\u011flar.<\/p>\n<p><strong>F\u0131trat (Ruh Yaz\u0131l\u0131m\u0131):<\/strong><br \/>\nF\u0131trat yaz\u0131l\u0131m\u0131 ruha yerle\u015ftirilmi\u015ftir. F\u0131trat, insan\u0131n yery\u00fcz\u00fcndeki varl\u0131k gayesini belirleyen bir de\u011ferler haf\u0131zas\u0131d\u0131r. \u0130nan\u00e7, iman, merhamet, sevgi, adalet ve ahl\u00e2k gibi b\u00fct\u00fcn y\u00fcksek insani de\u011ferler bu haf\u0131zan\u0131n i\u00e7indedir. Kur\u2019an\u2019\u0131n ifadesiyle bu, Allah\u2019\u0131n insan\u0131 \u00fczerine yaratt\u0131\u011f\u0131 f\u0131tratt\u0131r ve de\u011fi\u015ftirilemez.<\/p>\n<p><strong>Gar\u00eeza (Nefis Yaz\u0131l\u0131m\u0131):<\/strong><br \/>\n\u015eehvet, sald\u0131rganl\u0131k, a\u015f\u0131r\u0131 istekler ve ilkel d\u00fcrt\u00fcler ise nefse yerle\u015ftirilmi\u015f olan gar\u00eeza yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n alan\u0131na girer. Gar\u00eeza, kontrol edilmedi\u011finde insan\u0131 a\u015fa\u011f\u0131ya \u00e7eken; terbiye edildi\u011finde ise denge unsuru h\u00e2line gelebilen bir g\u00fc\u00e7t\u00fcr.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/wp-content\/uploads\/sites\/7\/2025\/12\/IMG_3976-scaled.jpeg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-17836\" src=\"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/wp-content\/uploads\/sites\/7\/2025\/12\/IMG_3976-300x225.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-content\/uploads\/sites\/7\/2025\/12\/IMG_3976-300x225.jpeg 300w, https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-content\/uploads\/sites\/7\/2025\/12\/IMG_3976-1024x768.jpeg 1024w, https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-content\/uploads\/sites\/7\/2025\/12\/IMG_3976-768x576.jpeg 768w, https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-content\/uploads\/sites\/7\/2025\/12\/IMG_3976-1536x1152.jpeg 1536w, https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-content\/uploads\/sites\/7\/2025\/12\/IMG_3976-2048x1536.jpeg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<h3><strong>Vicdan: Yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n Bulu\u015fma Noktas\u0131<\/strong><\/h3>\n<p>Prof. Dr. Mehmet G\u00f6rmez, bu \u00fc\u00e7 yaz\u0131l\u0131m aras\u0131ndaki ili\u015fkinin merkezinde <strong>vicdan<\/strong>\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131. Vicdan\u0131n, beden ile ruhun; tabiat ile f\u0131trat\u0131n bulu\u015ftu\u011fu nokta oldu\u011funu ifade eden G\u00f6rmez, bu iki alan uyum i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda vicdan\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Bu uyum sa\u011fland\u0131\u011f\u0131nda, nefse yerle\u015ftirilmi\u015f olan gar\u00eezan\u0131n denetlenebilir h\u00e2le geldi\u011fini dile getirdi.<\/p>\n<p>\u0130nsan ile hayvan aras\u0131ndaki temel fark\u0131n da bu noktada ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten G\u00f6rmez, insan\u0131n bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck i\u015fledi\u011finde kendi i\u00e7inde bir \u201cvicdan mahkemesi\u201d kurdu\u011funu ifade etti. Bu mahkemede insan\u0131n, herhangi bir d\u0131\u015f otoriteye ihtiya\u00e7 duymadan kendi kendisini yarg\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131; su\u00e7luluk, pi\u015fmanl\u0131k ve hesapla\u015fma duygular\u0131n\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>Su\u00e7 b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e vicdan\u0131n verdi\u011fi cezan\u0131n da a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten G\u00f6rmez, dinin bu noktada <strong>tevbe kap\u0131s\u0131n\u0131<\/strong> a\u00e7arak insana yeniden y\u00f6n bulma imk\u00e2n\u0131 sundu\u011funu vurgulad\u0131.<\/p>\n<h3><strong>Tevhid: Par\u00e7alar\u0131 B\u00fct\u00fcnle\u015ftirerek Anlamak<\/strong><\/h3>\n<p>S\u00f6yle\u015fide modern d\u00fc\u015f\u00fcncenin insan\u0131 \u00e7o\u011fu zaman par\u00e7alayarak anlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Prof. Dr. Mehmet G\u00f6rmez, \u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015f\u00fcncesinin ise insan\u0131 b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir yakla\u015f\u0131mla ele ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n ad\u0131n\u0131n <strong>tevhid<\/strong> oldu\u011funu vurgulayan G\u00f6rmez, tevhidin yaln\u0131zca bir inan\u00e7 ifadesi de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc oldu\u011funu dile getirdi.<\/p>\n<p>\u0130nsan\u0131n beden, ruh ve nefis b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde anlam kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten G\u00f6rmez, bu b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn g\u00f6z ard\u0131 edilmesi h\u00e2linde insan tasavvurunun eksik kalaca\u011f\u0131n\u0131 ifade etti.<\/p>\n<h3><strong>E\u011fitim ve F\u0131trat\u0131n \u0130hmal Edilmesi<\/strong><\/h3>\n<p>Prof. Dr. Mehmet G\u00f6rmez, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz e\u011fitim sistemlerinin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bedene ve bili\u015fsel becerilere odakland\u0131\u011f\u0131n\u0131; buna kar\u015f\u0131l\u0131k f\u0131trata yerle\u015ftirilmi\u015f olan de\u011ferler haf\u0131zas\u0131n\u0131n ihmal edildi\u011fini belirtti. \u00c7ocuklara somut beceriler kazand\u0131r\u0131l\u0131rken merhamet, adalet, hay\u00e2 ve sorumluluk gibi kurucu soyut de\u011ferlerin yeterince aktar\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131.<\/p>\n<p>\u00c7ocu\u011fun soyut kavramlar\u0131 anlamaya en yatk\u0131n varl\u0131k oldu\u011funu ifade eden G\u00f6rmez, \u201c\u00e7ocu\u011fa soyut kavram \u00f6\u011fretilmez\u201d iddias\u0131n\u0131n pedagojik de\u011fil, ideolojik bir kabul oldu\u011funu dile getirdi.<\/p>\n<h3><strong>Mutluluk, Haz ve Saadet Ayr\u0131m\u0131<\/strong><\/h3>\n<p>S\u00f6yle\u015fide haz ve mutluluk kavramlar\u0131 aras\u0131ndaki farka da de\u011finen Prof. Dr. Mehmet G\u00f6rmez, haz duygusunun gar\u00eeza ile ili\u015fkili ve ge\u00e7ici oldu\u011funu; ger\u00e7ek mutlulu\u011fun ise f\u0131tratla ilgili oldu\u011funu ifade etti. Mutlulu\u011fun, tabiat ile f\u0131trat\u0131n bar\u0131\u015fmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten G\u00f6rmez, \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n insan\u0131 dengeli bir b\u00fct\u00fcn olarak ele ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131.<\/p>\n<h3><strong>Vicdan\u0131n \u0130ki Boyutu<\/strong><\/h3>\n<p>Prof. Dr. Mehmet G\u00f6rmez, vicdan\u0131n iki temel boyutundan s\u00f6z ederek bunlar\u0131 <strong data-start=\"225\" data-end=\"243\">tevhid\u00ee vicdan<\/strong> ve <strong data-start=\"247\" data-end=\"264\">ahl\u00e2k\u00ee vicdan<\/strong> olarak tan\u0131mlad\u0131. Tevhid\u00ee vicdan\u0131n, Allah\u2019\u0131n a\u015fk\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 insan\u0131n i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131nda s\u00fcrekli diri tutan bir bilin\u00e7 h\u00e2li oldu\u011funu ifade eden G\u00f6rmez; ahl\u00e2k\u00ee vicdan\u0131n ise bireyin yapt\u0131\u011f\u0131 yanl\u0131\u015flar kar\u015f\u0131s\u0131nda i\u00e7sel bir sorumluluk ve rahats\u0131zl\u0131k duygusu \u00fcretti\u011fini belirtti.<\/p>\n<p>S\u00f6yle\u015fi, Prof. Dr. Mehmet G\u00f6rmez\u2019in insan\u0131 tabiat, f\u0131trat ve gar\u00eeza aras\u0131ndaki denge \u00fczerinden ele alan b\u00fct\u00fcnc\u00fcl yakla\u015f\u0131m\u0131yla sona erdi. G\u00f6rmez, insan\u0131n ancak bu dengeyi korudu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde kendi hakikatine sad\u0131k kalabilece\u011fini; f\u0131trat eksenli bir hayat ve e\u011fitim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n ise insan\u0131 yeniden vicdan\u0131yla ve varl\u0131k gayesiyle bulu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsan\u0131n Yaz\u0131l\u0131mlar\u0131, Vicdan ve F\u0131trat Eksenli Hayat Tasavvuru Hasan Kalyoncu \u00dcniversitesi \u0130sl\u00e2m Medeniyeti Uygulama ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi\u2019nin ev sahipli\u011finde ger\u00e7ekle\u015ftirilen s\u00f6yle\u015fide, Prof. Dr. Mehmet\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":17835,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[94],"tags":[],"class_list":["post-17834","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17834","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17834"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17834\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17835"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17834"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17834"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17834"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}