{"id":18111,"date":"2025-07-03T16:03:58","date_gmt":"2025-07-03T16:03:58","guid":{"rendered":"https:\/\/research.ddev.site\/?p=17736"},"modified":"2025-07-03T16:03:58","modified_gmt":"2025-07-03T16:03:58","slug":"ahlak-egitimine-gelisimsel-bir-yaklasim-alan-temelli-ahlak-egitimi","status":"publish","type":"tez","link":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/tezler\/ahlak-egitimine-gelisimsel-bir-yaklasim-alan-temelli-ahlak-egitimi\/","title":{"rendered":"Ahlak E\u011fitimine Geli\u015fimsel Bir Yakla\u015f\u0131m: Alan Temelli Ahlak E\u011fitimi"},"content":{"rendered":"

Tez K\u00fcnyesi<\/strong><\/h3>\n
\n

Tez No:<\/strong> 896913
\nTez T\u00fcr\u00fc:<\/strong> Doktora<\/p>\n

Ba\u015fl\u0131k:<\/strong> Ahlak E\u011fitimine Geli\u015fimsel Bir Yakla\u015f\u0131m: Alan Temelli Ahlak E\u011fitimi
\nYazar:<\/strong> Sariye Do\u011fan
\nDan\u0131\u015fman:<\/strong> Prof Dr \u0130brahim A\u015flamac\u0131
\nYer Bilgisi:<\/strong> \u0130n\u00f6n\u00fc \u00dcniversitesi \/ Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc \/ Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dal\u0131 \/ Din E\u011fitimi Bilim Dal\u0131
\nKonu:<\/strong> Felsefe (Philosophy)
\nDil:<\/strong> T\u00fcrk\u00e7e<\/p>\n

\n
    \n
  1. \n

    y\u00fczy\u0131l i\u00e7erisinde bir\u00e7ok de\u011fi\u015fim, yenilik, sorun ve problemlerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir y\u00fczy\u0131l olmu\u015ftur. Sava\u015f, g\u00f6\u00e7, yerinden \u00e7\u0131kar\u0131lma, a\u00e7l\u0131k ve daha bir\u00e7ok sorun ve anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 bu y\u00fczy\u0131l milyonlarca insan\u0131n hayat\u0131n\u0131n yok edildi\u011fi veya tehlikeye d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir y\u00fczy\u0131l olarak tarihe ge\u00e7mi\u015ftir. An itibariyle d\u00fcnya \u00fczerinde ya\u015fan\u0131lanlar g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda huzur ve bar\u0131\u015f i\u00e7erinde ya\u015fan\u0131lan adil bir d\u00fcnyan\u0131n in\u015fas\u0131 hayal gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir. B\u00fct\u00fcn bu ya\u015fan\u0131lanlar insanl\u0131k ilerledik\u00e7e adalet, hak, refah ve e\u015fitlik kavramlar\u0131n\u0131n daha da de\u011fersizle\u015ftirildi\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada adalet, hak ve refah de\u011ferleri \u00fczerinde temellendirilmi\u015f bir ahlak geli\u015fimi teorisi ve bu de\u011ferleri merkezine alan bir ahlak e\u011fitimi yakla\u015f\u0131m\u0131 ele al\u0131nmaktad\u0131r.
    \nSosyal alan teorisi ABD\u2019nin tarihi, k\u00fclt\u00fcrel ve sosyal ger\u00e7eklikleri i\u00e7erisinde ortaya konulmu\u015f bir teoridir. Bu teorinin geli\u015ftiricileri olan Turiel, Nucci ve Smetana ahlak konusunu sadece bir \u00e7al\u0131\u015fma ve ara\u015ft\u0131rma alan\u0131 olarak g\u00f6rmemi\u015f insanl\u0131\u011f\u0131n ve insani de\u011ferlerin geli\u015ftirilmesi amac\u0131yla sosyal hayat\u0131n \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 olarak de\u011ferlendirmi\u015ftir. Bu teorinin ortaya konulmas\u0131 s\u00fcrecinde bir taraftan ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcrken di\u011fer taraftan toplumsal hayattaki ahlaki sorun ve problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in pratik anlamda toplumsal hayat\u0131n i\u00e7erisinde yer alm\u0131\u015flard\u0131r. 1960 ve 70\u2019lerde Amerika\u2019da siyahilerin temel hak ve h\u00fcrriyetlerini kazanma protestolar\u0131nda bizzat yer alarak ba\u015fka insanlar\u0131n adalet, hak ve e\u015fitlik m\u00fccadelesinde aktif olarak rol oynam\u0131\u015flard\u0131r. Sosyal alan teorisinin adalet, hak, refah ve e\u015fitlik de\u011ferleri \u00fczerinde temellendirilmesinde \u015f\u00fcphesiz b\u00fct\u00fcn bu ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131n \u00f6nemli etkileri olmu\u015ftur.
    \nTuriel \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda Kohlberg\u2019in ahlaki geli\u015fim teorisini ve fikirlerini geli\u015ftiren \u00f6nemli teorisyenlerden biridir. Kohlberg\u2019in teorisinde meydana gelen basamak tutars\u0131zl\u0131klar\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken teorinin yap\u0131s\u0131na ayk\u0131r\u0131 olan baz\u0131 sorunlar\u0131n oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnerek kendi ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. Bu ara\u015ft\u0131rma esnas\u0131nda \u00e7ocuklar\u0131n ahlaki bilgiler ile toplumsal bilgileri erken ya\u015flardan itibaren birbirinden farkl\u0131 muhakemeler temellerinde gerek\u00e7elendirilerek birbirinden farkl\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015ftur. Turiel sosyal bilgilerin \u00fc\u00e7 temel muhakeme alan\u0131 i\u00e7erisinde temellendi\u011fini ifade etmektedir. Ahlaki bilgiler fayda ve zarar temellerinde gerek\u00e7elendirilerek olu\u015fturulurken, toplumsal bilgiler otorite ve sosyal d\u00fczenin i\u015fleyi\u015fi i\u00e7in uyulmas\u0131 gereken kurallar olarak de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Sosyal bilginin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc gurubunda ise bireyin psikolojik \u00f6zellikleri, se\u00e7imleri ve istekleri \u00fczerine temellenen ki\u015fisel alan\u0131yla ilgili bilgiler yer almaktad\u0131r.
    \nTuriel sosyal alan teorisiyle ahlaki muhakemenin Kohlberg\u2019in ifade etti\u011fi gibi ileri giden geli\u015fimsel bir basamak sistemi i\u00e7erisinde de\u011fil, sosyal bilginin birbirinden farkl\u0131 ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme sistemleri \u00fczerinde farkl\u0131la\u015ft\u0131r\u0131larak geli\u015fim g\u00f6sterdi\u011fini ifade etmektedir. Turiel, Piaget ve Kohlberg\u2019in aksine, \u00e7ocuklar\u0131n erken ya\u015flardan itibaren i\u00e7erisinde bulundu\u011fu otoritenin emir ve yasaklar\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u015fekilde ahlaki kararlar verebildiklerini ortaya koymu\u015ftur.
    \nSosyal alan teorisine g\u00f6re sosyal geli\u015fim; psikolojik, sosyolojik ve ahlaki geli\u015fim \u00fczerinde temellenen \u00e7ok boyutlu bir sistemdir. Sosyal bilgi alanlar\u0131 erken ya\u015flardan itibaren birbirleriyle etkile\u015fimli ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcml\u00fc bir \u015fekilde geli\u015fim g\u00f6sterir. Ahlaki geli\u015fim \u00fczerinde sosyal ve bili\u015fsel bir\u00e7ok fakt\u00f6r etkilidir. Bu kurama g\u00f6re \u00e7ocuklar sosyal hayatta tecr\u00fcbe ettikleri b\u00fct\u00fcn olaylar \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnerek, ak\u0131l y\u00fcr\u00fcterek, de\u011ferlendirmeler yaparak bu etkile\u015fimlerini birbirinden farkl\u0131la\u015ft\u0131rarak bilgi alanlar\u0131n\u0131 olu\u015ftururlar. Fayda ve zarar temelleri \u00fczerindeki etkile\u015fimleri ahlaki bilgilerini, d\u00fczen ve i\u015fleyi\u015fin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi i\u00e7in gerekli olan kurallarla ilgili etkile\u015fimleri toplumsal bilgilerini, bireysel istek ve se\u00e7imlerinden kaynaklanan bilgileri ise ki\u015fisel bilgilerini olu\u015fturur. Sosyal alan teorisi ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 sosyal bilgi alanlar\u0131n\u0131n birbirleriyle etkile\u015fimli bir \u015fekilde geli\u015fim g\u00f6sterdi\u011fini ancak birbirinden farkl\u0131 de\u011ferlendirmeler temellerinde olu\u015fturuldu\u011fu i\u00e7in birbirlerinden ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilen alanlar oldu\u011funu ortaya koymu\u015ftur.
    \nSosyal alan teorisinin ortaya konulmas\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir rol oynayan Larry Nucci \u2018alan temelli ahlak e\u011fitimi\u2019 yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015ftur. Okullar\u0131n bireyin ahlaki ve karakter geli\u015fiminde etkili olarak kullan\u0131labilece\u011fini ifade eden Nucci bunun i\u00e7in \u00f6ncelikle \u00e7ocuklar\u0131n okul ortam\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn sosyal ili\u015fkilerinin kalite ve besleyicili\u011finin artt\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini ifade etmektedir. Bilginin yap\u0131land\u0131r\u0131larak olu\u015ftu\u011funu ifade eden Nucci, \u00f6rt\u00fck ve akademik m\u00fcfredat i\u00e7erisinde \u00e7ocuklar\u0131n bir b\u00fct\u00fcn \u015feklinde desteklenmesi gerekti\u011fine dikkatleri \u00e7ekmektedir. Bu sebepten dolay\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n erken ya\u015flardan itibaren zamanlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funu ge\u00e7irdi\u011fi okul ve s\u0131n\u0131f ortamlar\u0131n\u0131n ahlaki atmosferler temellerinde kurulmas\u0131 ve y\u00f6netilmesi olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Sayg\u0131, sevgi, adalet ve \u015fefkat ilkeleriyle y\u00f6netilen bir s\u0131n\u0131f ortam\u0131n\u0131n \u00e7ocuklar \u00fczerinde pozitif etkilere sahip oldu\u011fu sosyal geli\u015fim konusunda yap\u0131lan bir\u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fmada ortaya konulmu\u015ftur.
    \nAlan temelli ahlak e\u011fitimi yakla\u015f\u0131m\u0131na g\u00f6re pozitif bir s\u0131n\u0131f ortam\u0131nda \u00f6\u011frencilerin be\u015f temel alandaki tutum ve becerilerinin geli\u015ftirilmesi \u00e7ocuklar\u0131n ahlaki geli\u015fimleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece \u00f6nemlidir. Nucci bu yetenekleri otonomi, s\u0131n\u0131f aidiyeti, sayg\u0131, adalet ve yeterlilik duygular\u0131 olarak s\u0131ralam\u0131\u015ft\u0131r. Pozitif s\u0131n\u0131f ortam\u0131n\u0131n korunmas\u0131nda \u00f6\u011fretmene bir\u00e7ok g\u00f6rev ve sorumluluklar d\u00fc\u015fmektedir. Ara\u015ft\u0131rmalar \u00f6\u011fretmenlerin \u00e7ocuklar\u0131n ahlaki ve sosyal geli\u015fimleri \u00fczerinde beklenenden daha \u00e7ok rol\u00fc ve etkileri oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. \u00d6yle ki bu konuda yap\u0131lan baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar \u00e7ocuklar\u0131n karakter ve ahlaki geli\u015fimlerinin \u00f6\u011fretmenlerinin s\u0131n\u0131f i\u00e7erisinde \u00e7ocuklar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 nas\u0131l y\u00f6nlendirdi\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak geli\u015fim g\u00f6sterdi\u011fini ifade etmektedir. \u00d6\u011fretmenin s\u0131n\u0131ftaki liderli\u011fi, problemlere yakla\u015fma bi\u00e7imi, \u00f6\u011frencilere kar\u015f\u0131 tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131, s\u0131n\u0131fta besleyici ve geli\u015ftirici bir ortam sa\u011flamas\u0131, \u00f6\u011frencilerin ahlaki kimlik geli\u015fimleri \u00fczerinde etkilidir. \u00d6\u011fretmenin s\u0131n\u0131f i\u00e7erisinde olu\u015fturdu\u011fu demokratik ortam, \u00e7ocuklar aras\u0131ndaki i\u015fbirlik\u00e7i \u00f6\u011frenmeler, \u00e7ocuklar\u0131n duygusal ve ahlaki geli\u015fimlerinde do\u011frudan etkili olan tutum ve davran\u0131\u015flardand\u0131r. Yine okul ortam\u0131 i\u00e7erisinde ahlaki olan davran\u0131\u015fa dikkat \u00e7ekilmesi, \u00f6\u011frencilerin do\u011fru davran\u0131\u015f kar\u015f\u0131s\u0131ndaki motivasyonlar\u0131n\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n ahlaki ilke ve de\u011ferleri deneyimleyecek uygulama ve aktiviteler i\u00e7erisine konulmas\u0131 ahlaki geli\u015fimi destekleyen baz\u0131 y\u00f6ntem ve metotlardand\u0131r.
    \nAlan temelli ahlak e\u011fitimi yakla\u015f\u0131m\u0131na g\u00f6re sosyal ve ahlaki geli\u015fimi destekleyen pozitif s\u0131n\u0131f ortam\u0131n\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sorun ve disiplin problemlerinin \u00e7a\u011fda\u015f e\u011fitim yakla\u015f\u0131mlar\u0131 ve anlay\u0131\u015flar\u0131ndan yararlan\u0131larak \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gerekmektedir. Kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan problemlerin geli\u015fimsel ve onar\u0131c\u0131 temeller \u00fczerinde ele al\u0131nmas\u0131, bu s\u00fcre\u00e7te sab\u0131r ve anlay\u0131\u015f g\u00f6sterilmesi, \u00e7ocuklar\u0131n bu problemleri kendi aralar\u0131nda \u00e7\u00f6zmeleri i\u00e7in f\u0131rsatlar sunulmas\u0131, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ahlak geli\u015fimi i\u00e7in \u00f6nemlidir. Nucci olumlu s\u0131n\u0131f atmosferinde disiplin sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesinde kat\u0131, sert ve cezaland\u0131r\u0131c\u0131 y\u00f6ntem ve uygulamalardan uzak durulmas\u0131n\u0131n \u00f6nemi \u00fczerinde durmu\u015ftur. Sosyal ve ahlaki geli\u015fim \u00fczerinde yap\u0131lan bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rma \u00f6\u011frencilerin ki\u015filik geli\u015fimlerinde s\u0131f\u0131r tolerans g\u00f6steren disiplin y\u00f6ntemlerinin do\u011fru ve etkili olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. \u00d6zellikle ortaokul ve lise d\u00f6nemlerinde geli\u015fimsel olarak bir\u00e7ok de\u011fi\u015fim ya\u015fayan \u00e7ocuklara m\u00fcsamaha ve anlay\u0131\u015f g\u00f6sterilmesi, onlar\u0131n kaybedilmesine ya da okuldan uzakla\u015fmalar\u0131na sebep olan cezaland\u0131rmalardan uzak durulmas\u0131 \u00f6nemlidir. Nitekim Amerika ba\u011flam\u0131nda yap\u0131lan baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmalarda, okuldan uzakla\u015ft\u0131r\u0131lan veya at\u0131lan \u00f6\u011frencilerin tamamen kaybedilen \u00f6\u011frenciler olduklar\u0131, bu \u00f6\u011frencilerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n ileride belirli su\u00e7lara kar\u0131\u015fan \u00f6\u011frenciler olduklar\u0131 g\u00f6zlemlenmi\u015ftir. Okul ve s\u0131n\u0131f ortamlar\u0131nda geli\u015fimsel y\u00f6ntemlerle desteklenen \u00e7ocuklar\u0131n, ilerleyen hayatlar\u0131nda sosyal ve ahlaki anlamda g\u00fc\u00e7l\u00fc ki\u015filikler geli\u015ftirdikleri, do\u011fru kararlar verebilen ve i\u00e7erisinde ya\u015fad\u0131klar\u0131 topluma katk\u0131 sa\u011flamay\u0131 hedefleyen bireyler oldu\u011fu ortaya konulmu\u015ftur. Nucci \u00f6zellikle dezavantajl\u0131 aile ortam\u0131ndan gelen \u00e7ocuklar\u0131n ahlaki kimlik geli\u015fimlerinde okullar\u0131n ve \u00f6\u011fretmenlerin etkili bir rol oynayabilece\u011fini belirtmektedir.
    \nAhlak e\u011fitimi yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 okul ortam\u0131nda \u00e7ok boyutlu bir sistem \u00fczerinde temellendiren Nucci\u2019ye g\u00f6re bireyin ahlaki geli\u015fiminde \u00f6rt\u00fck programla birlikte akademik program da etkilidir. Nucci\u2019ye g\u00f6re ahlak e\u011fitiminin amac\u0131 ba\u015fkalar\u0131na sayg\u0131, \u015fefkat ve adaletle yakla\u015fan, i\u00e7erisinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 toplumun ahlaki sorunlar\u0131n\u0131n fark\u0131nda olan ve bu problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in harekete ge\u00e7en aktif bireyler yeti\u015ftirmektir. Bu ba\u011flamda Nucci ahlak e\u011fitimini vatanda\u015fl\u0131k e\u011fitimi ile yak\u0131n bir ili\u015fki i\u00e7erisinde de\u011ferlendirmi\u015ftir. \u00c7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fc ve birbirinden farkl\u0131 dini ve k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlere sahip milletlerden olu\u015fan Amerika, ahlak e\u011fitimi konusunda tart\u0131\u015fmal\u0131 bir ge\u00e7mi\u015fe sahiptir. Tarihsel olarak karakter\/ahlak e\u011fitimi programlar\u0131 beyaz ve Avrupai halk\u0131n de\u011fer ve anlay\u0131\u015flar\u0131 \u00fczerinde \u015fekillenerek, yerli ve siyahi halk\u0131n bu de\u011ferlere uyum sa\u011flamas\u0131 (beyin y\u0131kamac\u0131) amac\u0131yla kullan\u0131lan programlar olarak yer alm\u0131\u015flard\u0131r. Bu programlar\u0131n temellendi\u011fi din anlay\u0131\u015f\u0131 da baz\u0131 i\u00e7erik sorunlar\u0131na (g\u00f6recelilik) neden olmu\u015ftur. Bundan dolay\u0131 Nucci ahlak e\u011fitim yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 geli\u015ftirirken herkese hitap edebilen kapsay\u0131c\u0131 bir ahlak e\u011fitimi anlay\u0131\u015f\u0131 geli\u015ftirmi\u015ftir.
    \nNucci, toplum i\u00e7erisinde herkese hitap edebilen bir ahlak e\u011fitim program\u0131n\u0131n \u00f6zelliklerini be\u015f ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda s\u0131ralam\u0131\u015ft\u0131r. Bu maddelerden birincisi ahlak e\u011fitiminin adalet, hak, e\u015fitlik ve insan refah\u0131 de\u011ferlerine odaklanmas\u0131 gerekti\u011fidir. Alan temelli ahlak e\u011fitimi yakla\u015f\u0131m\u0131na g\u00f6re ahlak e\u011fitimi evrensel de\u011ferler temellerinde yap\u0131l\u0131rsa g\u00f6recelilik problemleri a\u015f\u0131lm\u0131\u015f olur. Toplumlar\u0131n k\u00fclt\u00fcrel ve sosyal de\u011ferlerini temele alan bir ahlak e\u011fitimi program\u0131 otorite ve g\u00fcc\u00fcn istek ve arzular\u0131 temellerinde de\u011fi\u015fir. Amerika\u2019da yap\u0131lan geleneksel karakter e\u011fitimi programlar\u0131 k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferler temellerinde yap\u0131lan ahlak e\u011fitimine \u00f6rnek olarak g\u00f6sterilebilir. Alan temelli ahlak e\u011fitimi yakla\u015f\u0131m\u0131na g\u00f6re ahlak\u0131n temellerinde adalet ve insan refah\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Bu konuda Kohlberg ba\u015fta olmak \u00fczere bili\u015fsel ahlak e\u011fitimcilerinin \u00e7o\u011funun benzer \u015feyleri s\u00f6yledi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.
    \nNucci\u2019nin ahlak e\u011fitimi yakla\u015f\u0131m\u0131nda \u00f6nemli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ikinci madde, toplumsal ve ahlaki kurallar\u0131 birbirinden farkl\u0131 gerek\u00e7elendiren bir ahlak e\u011fitimi anlay\u0131\u015f\u0131 sunmas\u0131d\u0131r. Nucci\u2019ye g\u00f6re \u00e7ocuklar erken ya\u015flardan itibaren bu kurallar\u0131 birbirinden farkl\u0131 olarak de\u011ferlendirmektedir. Bu kurallar\u0131n e\u011fitimi yap\u0131l\u0131rken de bu kurallar\u0131n farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekilmelidir. Bir \u00fclkedeki de\u011ferlerin \u00f6nemi ki\u015fiden ki\u015fiye de\u011fi\u015fir, ancak adalet, hak ve refah gibi ahlaki kavramlar b\u00fct\u00fcn insanlar i\u00e7in ortak kavramlard\u0131r. Ahlak e\u011fitimi programlar\u0131 bireyin ahlaki y\u00f6nlerinin geli\u015ftirilmesi i\u00e7in \u00fczerinde uzla\u015f\u0131lan ahlak ilkeleri temellerinde d\u00fczenlenmelidir. Alan teorisi ahlaki de\u011ferleri insan refah\u0131 ile ili\u015fkilendirerek evrensel de\u011ferler olarak tan\u0131mlam\u0131\u015fken, toplumlar\u0131n milli ve k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerini toplumsal\/geleneksel de\u011ferler alt\u0131nda s\u0131n\u0131fland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Nucci e\u011fitim programlar\u0131nda k\u00fclt\u00fcrel norm ve de\u011ferler sunulurken bu kurallar\u0131n sosyal ili\u015fkileri d\u00fczenlemek ve koordine etmek i\u00e7in uyulmas\u0131 gereken \u00f6nemli kurallar oldu\u011funa vurgu yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini belirtmi\u015ftir. K\u00fclt\u00fcrel ve sosyal beklentilerin ve de\u011ferlerin bu kurallarla devam ettirilebilece\u011fi ve aktar\u0131labilece\u011fi gibi sosyal kurallar\u0131n hayattaki i\u015flevi ve amac\u0131na vurgu yap\u0131larak anlat\u0131lmas\u0131 ve sunulmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli oldu\u011funu ifade etmi\u015ftir.
    \nAlan temelli ahlak e\u011fitimi yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc maddesi ahlaki geli\u015fimin b\u00fct\u00fcn dersler i\u00e7erisinde desteklenmesi gerekti\u011fi anlay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Ahlak e\u011fitimi sadece bir ders ya da belirli \u00fcniteler i\u00e7erisinde de\u011fil b\u00fct\u00fcn akademik program temellerinde e\u011fitimin ortak hedefi halinde programda yer almal\u0131d\u0131r. Sosyal dersler her ne kadar ahlaki geli\u015fimi desteklemek i\u00e7in daha uygun dersler olarak g\u00f6r\u00fclse de \u00e7ocuklar ahlaki anlamda b\u00fct\u00fcn dersler i\u00e7erisinde desteklenebilir. Ahlak e\u011fitimi b\u00fct\u00fcn okul m\u00fcfredat\u0131 i\u00e7erisine entegre edilmelidir. Nucci\u2019ye g\u00f6re sadece belirli bir ders i\u00e7erisinde ahlaki konulara dikkat \u00e7ekilmesi ve bu konular \u00fczerinde konu\u015fulmas\u0131, \u00e7ocuklarda ahlak sadece belirli bir dersin konusuymu\u015f alg\u0131s\u0131 olu\u015fturur. Halbuki ahlaki konular ve sorunlar sosyal hayat\u0131n oldu\u011fu kadar okul hayat\u0131n\u0131n da \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131n\u0131 olu\u015fturur.
    \nSosyal alan temelli ahlak e\u011fitimi yakla\u015f\u0131ma g\u00f6re ahlak e\u011fitiminde odaklan\u0131lmas\u0131 gereken d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc madde ise sosyal bilgi alanlar\u0131 koordinasyonudur. Sosyal bilgiler birbirinden farkl\u0131 muhakeme ve de\u011ferlendirmeler temellerinde olu\u015fturulur. Ahlaki, toplumsal (geleneksel) ve ki\u015fisel alanla ilgili bilgi alanlar\u0131 birbirleriyle s\u00fcrekli bir etkile\u015fim i\u00e7erisindedir. Duruma ahlak e\u011fitimi ba\u011flam\u0131nda bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda toplumsal ve ki\u015fisel alanla ilgili endi\u015felerin ahlaki konularda al\u0131nan kararlar\u0131 etkiledi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Ba\u015fkas\u0131n\u0131n adalet ve refah\u0131n\u0131 i\u00e7eren bir karar bazen bireyin ki\u015fisel ve toplumsal menfaat veya endi\u015feleri y\u00fcz\u00fcnden gayri ahlaki bir \u015fekilde sonu\u00e7lanabilir. Nucci\u2019ye g\u00f6re ahlak e\u011fitimi bireye sosyal bilgilerini dengeli bir \u015fekilde koordine etme becerileri kazand\u0131rmal\u0131d\u0131r.
    \nNucci\u2019nin ahlak e\u011fitim yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n son temel \u00f6zelli\u011fi ise ahlaki muhakemeyi geli\u015ftirmeyi hedeflemesidir. Sosyal alan teorisine g\u00f6re \u00e7ocuklar kendilerine sunulan bilgileri do\u011frudan bir \u015fekilde alan bireyler olmaktan ziyade, bu bilgiler \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnen, yorumlayan, \u00f6l\u00e7\u00fcp tartan, gerekti\u011finde sahip olduklar\u0131 bilgilerle yeniden yap\u0131land\u0131ran bireylerdir. Aktif bir \u015fekilde de\u011ferlendirmelerde bulunan \u00e7ocuklar\u0131n bilgiyi olu\u015fturma s\u00fcrecinde mant\u0131ksal ili\u015fkiler kurma, muhakeme, tart\u0131\u015fma, ele\u015ftirel ve yarat\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnme gibi bili\u015fsel faaliyetlerin \u00f6nemli bir yeri vard\u0131r. Nitekim sosyal alan teorisinin en \u00f6nemli bulgular\u0131ndan biri \u00e7ocuklar\u0131n erken ya\u015flardan itibaren fayda ve zarar temellerinde ahlaki muhakemeler yapabildikleridir. Alan teorisyenlerine g\u00f6re ahlaki karar ahlaki muhakeme sonucunda elde edilen bir karard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7ocuklar\u0131n ahlaki yarg\u0131larda bulunma becerilerinin geli\u015ftirilmesi ilerideki hayatlar\u0131nda ahlaki kararlarda bulunabilme becerilerinin geli\u015ftirilmesine katk\u0131 sa\u011flar. Bu anlay\u0131\u015f temellerinde Nucci ahlak e\u011fitimi yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n merkezine \u201cahlaki muhakemeyi\u201d koymu\u015ftur.
    \nNucci\u2019ye g\u00f6re ahlaki muhakeme bireyin sosyal hayatta kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 problemlerin ahlaki ilkeler temellerinde \u00e7\u00f6z\u00fclebilmesi i\u00e7in son derece \u00f6nemli bir mekanizmad\u0131r. Bireyin ahlaki d\u00fc\u015f\u00fcnme becerilerinin geli\u015ftirilmesi sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ahlaki bili\u015f geli\u015ftirmesi s\u00fcrecinde \u00f6nemlidir. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ahlaki bili\u015f, bilgi alanlar\u0131n\u0131 koordine edebilme ve ahlaki kararlarda bulunabilme becerileriyle yak\u0131ndan ilgilidir. Bundan dolay\u0131 ahlak ve ili\u015fkili e\u011fitim programlar\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n ahlaki geli\u015fim d\u00f6nemlerini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak ahlaki muhakeme becerilerini geli\u015ftirmeyi hedeflemelidir. Okul \u00f6ncesi ve ilkokul d\u00f6nemlerinde ahlaki muhakeme sosyal ve duygusal \u00f6\u011frenme programlar\u0131 \u00fczerinden geli\u015ftirilmelidir. Bu ya\u015flarda i\u015f birli\u011fi temellerinde ger\u00e7ekle\u015ftirilen ahlaki \u00f6\u011frenmelerin ahlaki tart\u0131\u015fmalardan daha etkili oldu\u011fu ortaya konulmu\u015ftur. Ortaokul ve lise d\u00f6nemlerinde ise sosyal ve duygusal geli\u015fimi destekleyen programlarla birlikte \u00e7ocuklar\u0131n ahlaki muhakeme becerilerini geli\u015ftiren kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 konu\u015fma ve tart\u0131\u015fmalara yer veren uygulamalar\u0131n olmas\u0131 \u00f6nemlidir.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n

    Tezin tamam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in buraya t\u0131klay\u0131n\u0131z<\/a><\/p>\n

    Bu tez \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na ula\u015fmak i\u00e7in\u00a0Ulusal Tez Merkezi<\/a>\u00a0platformunu kullanabilirsiniz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Tez K\u00fcnyesi Tez No: 896913 Tez T\u00fcr\u00fc: Doktora Ba\u015fl\u0131k: Ahlak E\u011fitimine Geli\u015fimsel Bir Yakla\u015f\u0131m: Alan Temelli Ahlak E\u011fitimi Yazar: Sariye Do\u011fan Dan\u0131\u015fman: Prof Dr\u2026<\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"template":"","class_list":["post-18111","tez","type-tez","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/tez\/18111","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/tez"}],"about":[{"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/types\/tez"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rc.hku.edu.tr\/kimam\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18111"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}