Ali Şeriati, Müslüman bir aydın olarak hem Doğu’nun hem de Batı’nın bilgi birikiminden faydalanmış, ancak modernizme karşı cesur bir duruş sergileyerek ezberleri bozan bir manifesto ortaya koymuştur. Bu duruşun önemli bir parçası, Medeniyet ve Modernizm adlı eserde derinlemesine işlenmiştir. Bugüne kadar modernizmin medeniyeti doğurduğu anlatılmış, bu fikir okullardan köşe yazılarına kadar yayılmıştır. Ancak Ali Şeriati, bu ezberi sorguluyor ve medeniyetin, kültür, edep ve dinle anlam bulduğunu savunuyor. Ona göre, bu değerler olmadan ne kadar modernleşirseniz modernleşin, medeni olmanız mümkün değildir.
Kitap, yalnızca medeniyet kavramını değil, dinler üzerindeki derinlemesine analizleriyle de dikkat çekiyor. Özellikle son bölümlerde, din ve toplum ilişkisini ele alışı oldukça çarpıcı ve düşündürücüdür. Şeriati, kutsal inanışların görünürde bir birlik oluşturduğunu, ancak bu birliğin arka planında sömürü ve adaletsizliğin nasıl devam ettiğini örneklerle açıklıyor. Toplumun ileri gelenlerinin, aynı inanca sahip bireylerin emeğinden yararlanırken, bunu dine dayandırarak meşrulaştırma çabası, kitabın toplumsal analizlerinde öne çıkan noktalar arasında.
Kitap boyunca okuyucu, “20. yüzyılda hem Doğu’nun hem de Afrika’nın Batı’nın kendi dışındakilere nasıl tahkirle yaklaştığını” ve bu bakış açısının medeniyet anlayışını nasıl şekillendirdiğini daha iyi kavrıyor. Şeriati’nin ele aldığı meseleler, yalnızca modernizmin eleştirisiyle sınırlı kalmıyor; aynı zamanda medeniyet, kültür ve dinin birbirine bağlı yapısını anlamak için derin bir bakış sunuyor.
Ali Şeriati’nin bu eseri, dikkatle okunması ve üzerinde düşünülmesi gereken bir başyapıt niteliğinde. Ezber bozan bir bakış açısıyla hem medeniyeti hem de dini yeniden sorgulamak isteyen okurlar için mutlaka okunması gereken bir eser.
Ali Şeriati. Medeniyet ve Modernizm. Çev. İsa Çakan. Yeni Zamanlar Yayınları.
